پاروا سگ: علائم، راه انتقال، درمان و پیشگیری از بیماری پاروا در سگ

پاروا سگ (پاروویروس سگ) یک بیماری ویروسی بسیار مسری است که بیشتر توله‌ها و سگ‌های واکسن‌نزده را درگیر می‌کند و با استفراغ، اسهال شدید و اغلب خونی و بی‌حالی همراه است. اگر توله‌تان این علائم را دارد، همین امروز او را به دامپزشک برسانید.

پاروا درمان خانگی ندارد و در آن، هر چند ساعت تأخیر اهمیت دارد. این راهنما جای معاینه را نمی‌گیرد؛ کمک می‌کند علائم خطر را بشناسید، بدانید در کلینیک چه اتفاقی می‌افتد و بعد از بیماری خانه را چطور تمیز کنید. تصویر کلی بیماری‌های مهم را در راهنمای بیماری های سگ و علائم هشدار ببینید.

چه زمانی علائم پاروا اورژانسی است؟

با دیدن هر کدام از این نشانه‌ها منتظر «فردا» نمانید و همان روز با دامپزشک تماس بگیرید:

• هر نوع استفراغ یا اسهال در توله‌ای که دورهٔ واکسنش کامل نشده یا سابقهٔ واکسنش معلوم نیست
• اسهال خونی، آبکی یا بسیار بدبو
• استفراغ پشت‌سرهم، طوری که حتی آب هم در معده‌اش نمی‌ماند
• بی‌حالی شدید، بی‌اشتهایی کامل یا بی‌توجهی به بازی و صدا زدن
• نشانه‌های کم‌آبی: لثهٔ خشک و چسبناک، چشم‌های گودافتاده، ضعف
• تب، یا برعکس سرد شدن بدن، لثهٔ رنگ‌پریده و از حال رفتن

پیش از حرکت به کلینیک زنگ بزنید و بگویید به پاروا شک دارید تا در صورت امکان توله را دور از سگ‌های دیگر پذیرش کنند. سگ را روی پتو یا زیرانداز قابل شستشو جابه‌جا کنید.

 

پاروا سگ چیست و چطور منتقل می‌شود؟

پاروویروس سگ ویروسی است که به پوشش روده و سیستم ایمنی حمله می‌کند. به گفتهٔ مرکز دامپزشکی دانشگاه کورنل، این ویروس ماه‌ها بیرون از بدن زنده می‌ماند، حتی در زمستان، و در برابر بیشتر شوینده‌های معمول خانگی مقاوم است.

راه اصلی انتقال، مدفوع سگ آلوده است. طبق VCA لازم نیست دو سگ با هم تماس مستقیم داشته باشند؛ ویروس با موی سگ، کف پا، کفش، لباس، ظرف غذا و هر سطح آلوده جابه‌جا می‌شود. یعنی توله‌ای که هرگز از آپارتمان بیرون نرفته هم ممکن است با کفش شما از لابی یا پیاده‌رو آلوده شود.

AKC می‌گوید ویروس در محیط بسته دست‌کم یک ماه و در فضای باز، در شرایط مناسب، ماه‌ها و حتی تا یک سال دوام می‌آورد. سگ آلوده کمی پیش از بروز علائم شروع به دفع ویروس می‌کند و به گفتهٔ VCA حدود ۱۴ روز بعد از برطرف شدن علائم هم هنوز ویروس دفع می‌کند.

علائم پاروویروس سگ و فرق آن با اسهال ساده

علائم معمولاً ۳ تا ۷ روز بعد از برخورد با ویروس ظاهر می‌شوند. اول بی‌حالی، افسردگی و بی‌اشتهایی دیده می‌شود و بعد تب، استفراغ و اسهال که ممکن است خونی و بسیار بدبو باشد. طبق VCA در بیشتر موارد استفراغ زودتر از اسهال شروع می‌شود.

اسهال و استفراغ علت‌های زیادی دارند و فقط تست و معاینه تشخیص را قطعی می‌کند. جدول زیر برای تصمیم دربارهٔ فوریت است، نه تشخیص:

احتمال	نشانه‌های رایج	چه کنیم
پاروا	توله یا سگ واکسن‌نزده، بی‌حالی شدید، استفراغ و اسهال خونی	همان روز دامپزشک
تغییر غذا یا خوردن زباله	اسهال خفیف در سگی که سرحال است و آب می‌خورد	زیر نظر گرفتن؛ اگر ادامه یافت یا بدتر شد، دامپزشک
انگل روده	اسهال، شکم برآمده در توله، کاهش وزن	معاینه و تست مدفوع
خوردن مادهٔ سمی یا جسم خارجی	استفراغ ناگهانی، درد شکم، گاهی لرزش	فوری دامپزشک
دیستمپر	ترشح چشم و بینی، سرفه، گاهی اسهال و بعد علائم عصبی	همان روز دامپزشک

در سگ بالغ و سرحال، راهنمای اسهال سگ و مراقبت در خانه و مقالهٔ علت‌های استفراغ سگ کمک می‌کنند مرز «صبر کنیم» و «برویم» را بشناسید. دربارهٔ کرم‌ها در انگل روده در سگ و دربارهٔ بیماری ویروسی دیگر در دیستمپر سگ و راه‌های سرایت بیشتر بخوانید. اگر به سم شک دارید، فهرست خوراکی‌های سمی برای سگ را ببینید.

بیماری پاروا در توله سگ؛ چه سگ‌هایی بیشتر در خطرند؟

به گفتهٔ VCA، شدیدترین شکل بیماری در توله‌های زیر ۵ ماه دیده می‌شود. سگ‌های واکسن‌نزده، توله‌هایی که هنوز همهٔ نوبت‌های واکسن را نزده‌اند و سگ‌هایی که سابقهٔ واکسنشان معلوم نیست بیشترین خطر را دارند.

VCA و AKC چند نژاد را حساس‌تر می‌دانند، از جمله روتوایلر، دوبرمن، لابرادور، امریکن استافوردشایر تریر، ژرمن شپرد و سگ‌های سورتمه‌کش مناطق سرد. این یعنی در این نژادها بیشتر مراقب باشید، نه این‌که نژادهای دیگر در امان‌اند.

اگر توله را تازه از فروشنده یا آگهی خریده‌اید، کارت واکسن بخواهید و در همان روزهای اول او را برای معاینه ببرید. چون دورهٔ نهفتگی چند روز است، توله ممکن است در خانهٔ جدید بیمار شود. نکات روزهای اول را در راهنمای نگهداری از توله سگ آورده‌ایم.

درمان پاروا سگ در کلینیک

داروی مستقیمی که ویروس را در خانه از بین ببرد وجود ندارد. تشخیص معمولاً با تست سریع مدفوع در کلینیک انجام می‌شود که به گفتهٔ کورنل در کمتر از ۱۵ دقیقه جواب می‌دهد. VCA هشدار می‌دهد که تست گاهی در ابتدای بیماری منفی می‌شود؛ پس تصمیم نهایی با دامپزشک است.

درمان، حمایتی و معمولاً با بستری است: سرم و الکترولیت از راه رگ برای جبران کم‌آبی، کنترل تهوع، پیشگیری یا درمان عفونت‌های ثانویه و گاهی تزریق خون. انتخاب دارو و مقدار آن فقط کار دامپزشک است.

AKC نرخ زنده ماندن با درمان را ۶۸ تا ۹۰٪ ذکر می‌کند و می‌گوید توله‌هایی که از ۳ تا ۴ روز اول عبور می‌کنند شانس بیشتری دارند. بدون درمان، خطر مرگ بسیار بیشتر است؛ به همین دلیل زود رسیدن به کلینیک مهم‌ترین کاری است که از شما برمی‌آید.

در خانه چه بکنید و چه نکنید؟

کارهای درست تا رسیدن به دامپزشک یا بعد از ترخیص:

• دستورهای دامپزشک دربارهٔ غذا، آب و زمان کنترل بعدی را دقیق اجرا کنید.
• سگ را گرم، آرام و دور از سگ‌های دیگر نگه دارید.
• مدفوع و استفراغ را فوراً با دستکش جمع کنید و بعد دست‌هایتان را بشویید.
• اگر بعد از ترخیص دوباره بی‌حال شد، استفراغ کرد یا اسهال خونی برگشت، فوراً تماس بگیرید.

کارهایی که نباید بکنید:

• داروی انسانی، داروی گیاهی یا نسخه‌های اینترنتی ندهید.
• سرم یا آمپول را خودتان تزریق نکنید؛ تشخیص و مقدار مایعات به معاینه و آزمایش نیاز دارد.
• به زور به سگ غذا یا آب ندهید.
• سگ بیمار یا تازه‌بهبودیافته را به پارک، پت‌شاپ یا محل رفت‌وآمد سگ‌ها نبرید.

ضدعفونی خانه بعد از پاروا

کورنل و VCA برای سطوح داخلی، محلول سفیدکنندهٔ کلردار خانگی با نسبت حدود یک قسمت به ۳۰ قسمت آب را توصیه می‌کنند. VCA می‌گوید محلول باید دست‌کم ۱۰ دقیقه روی سطح بماند و ضدعفونی‌کننده‌های معمولی ویروس را به‌خوبی از بین نمی‌برند.

• اول آلودگی ظاهری را بشویید، بعد محلول را بزنید؛ سفیدکننده روی سطح کثیف اثر کمتری دارد.
• سفیدکننده را فقط با آب رقیق کنید و هرگز با جوهرنمک یا شوینده‌های دیگر مخلوط نکنید؛ پنجره را باز بگذارید.
• محلول را روی بدن سگ نزنید و تا خشک و آب‌کشی شدن سطح، سگ را دور نگه دارید.
• ظرف غذا و آب، قلاده و وسایل قابل شستشو را جدا بشویید؛ کفش‌ها را پشت در بگذارید.
• حیاط، باغچه و فضای باز به‌سختی ضدعفونی می‌شوند؛ پیش از آوردن سگ تازه دربارهٔ زمان امن با دامپزشک مشورت کنید.

 

پیشگیری از پاروا سگ

مؤثرترین راه پیشگیری، کامل کردن دورهٔ واکسن است. توله معمولاً چند نوبت واکسن با فاصلهٔ چند هفته می‌گیرد و سگ بالغ یادآور لازم دارد؛ برنامهٔ کلی را در جدول واکسن سگ ببینید و نوبت‌های دقیق را از دامپزشک خودتان بپرسید.

تا وقتی دامپزشک نگفته محافظت کافی است، توله را به پارک‌های پررفت‌وآمد سگ‌ها، پت‌شاپ یا جاهایی که سگ‌های ناشناس دارند نبرید. اجتماعی کردن را متوقف نکنید، بلکه ایمن انجامش دهید؛ روش آن را در راهنمای کامل تربیت سگ توضیح داده‌ایم.

در آپارتمان، کفش‌ها را دم در عوض کنید، بعد از دست زدن به سگ‌های دیگر دست‌ها را بشویید و مدفوع سگ خودتان را همیشه جمع کنید. مقاله‌های دیگر این موضوع را در دستهٔ بیماری و سلامت سگ ها پیدا می‌کنید.

 

سوالات متداول درباره پاروا سگ

بیماری پاروا در سگ چند روز طول می‌کشد؟

علائم معمولاً ۳ تا ۷ روز بعد از آلودگی شروع می‌شوند. طبق AKC و VCA، سه چهار روز اول درمان بحرانی‌ترین دوره است. مدت بستری به شدت بیماری بستگی دارد و دامپزشک آن را تعیین می‌کند. سگ تا حدود ۱۴ روز بعد از بهبود هم ممکن است ویروس دفع کند.

آیا پاروویروس سگ به انسان منتقل می‌شود؟

به گفتهٔ VCA تاکنون شواهدی از انتقال پاروویروس سگ به انسان وجود ندارد. اما انسان می‌تواند ویروس را با کفش، دست و لباس به سگ دیگری برساند. اگر خودتان علائم گوارشی دارید، برای خودتان با پزشک مشورت کنید، نه با دامپزشک سگ.

آیا گربه پاروا سگ می‌گیرد؟

گربه‌ها ویروس نزدیک اما مخصوص خودشان به نام پانلوکوپنی دارند. VCA می‌گوید برخی سویه‌های جدیدتر پاروویروس سگ می‌توانند گربه را هم آلوده کنند، ولی معمولاً بیماری خفیف‌تری می‌دهند. اگر گربه و سگ در یک خانه‌اند، وضعیت واکسن گربه را هم با دامپزشک بررسی کنید.

سگی که پاروا گرفته دوباره مبتلا می‌شود؟

AKC می‌گوید ابتلای دوباره بسیار نادر است، اما برخی سگ‌ها بعد از بهبود ممکن است بیشتر دچار مشکلات گوارشی شوند. برنامهٔ واکسن بعدی را با دامپزشک هماهنگ کنید.

سگ واکسن‌زده هم پاروا می‌گیرد؟

واکسن کامل خطر را بسیار کم می‌کند، ولی هیچ واکسنی محافظت صددرصد نمی‌دهد و توله‌ای که هنوز همهٔ نوبت‌ها را نزده، کاملاً محافظت‌شده نیست. پس هر اسهال خونی یا بی‌حالی شدید را حتی در سگ واکسن‌زده جدی بگیرید.

بعد از پاروا کی می‌توانیم توله تازه بیاوریم؟

چون ویروس در محیط ماه‌ها دوام می‌آورد، عدد ثابتی برای همه وجود ندارد. خانه را ضدعفونی کنید و پیش از آوردن توله با دامپزشک دربارهٔ زمان مناسب و کامل بودن واکسن توله صحبت کنید.

منابع

• VCA Animal Hospitals — Parvovirus in Dogs: vcahospitals.com/know-your-pet/parvovirus-in-dogs
• AKC — Parvovirus in Puppies: Signs, Symptoms, Treatments: akc.org/expert-advice/health/parvo-in-puppies
• Cornell University College of Veterinary Medicine, Baker Institute — Canine Parvovirus: vet.cornell.edu/departments-centers-and-institutes/baker-institute/our-research/canine-parvovirus

جمع‌بندی: با پاروا وقت را از دست ندهید

پاروا در توله‌ها سریع پیش می‌رود، اما با درمان زودهنگام در کلینیک بیشتر آن‌ها زنده می‌مانند. استفراغ و اسهال در توله‌ای که واکسنش کامل نیست یعنی همان روز دامپزشک. قدم بعدی شما: کارت واکسن سگتان را همین حالا بررسی کنید و اگر نوبتی عقب افتاده، با دامپزشک هماهنگ کنید.