چقدر باید به گربه ام غذا بدهم؟

اگر می‌پرسید چقدر به گربه غذا بدهم، نقطه شروع کالری روزانه بر اساس وزن ایده‌آل است: یک گربه بالغ سالم ۴ کیلویی معمولاً حدود ۲۲۵ تا ۲۵۰ کیلوکالری در روز لازم دارد؛ یعنی تقریباً ۵۵ تا ۷۰ گرم از یک غذای خشک معمولی. بعد با وزن‌کشی و بررسی بدن گربه این مقدار را کم یا زیاد کنید.

جواب «چقدر باید به گربه‌ام غذا بدهم؟» برای هر گربه کمی متفاوت است. اندازه بدن، سن، عقیم بودن، میزان تحرک، دمای محیط و حتی نوع غذا روی آن اثر دارد. یک پیمانه از دو غذای مختلف ممکن است کالری کاملاً متفاوتی داشته باشد؛ به همین دلیل یک عدد ثابت برای همه گربه‌ها وجود ندارد.

خبر خوب این است که دامپزشکان روش ساده و قابل‌اعتمادی برای تخمین مقدار غذا دارند. در این راهنما همان روش را قدم‌به‌قدم و به زبان ساده توضیح می‌دهیم: جدول کالری بر اساس وزن، تبدیل کالری به گرم، خواندن جدول پشت بسته، ترکیب غذای خشک و مرطوب، تغذیه بچه گربه و گربه سالمند، و مهم‌تر از همه، اینکه از کجا بفهمید مقدار فعلی درست است.

این راهنما برای صاحب گربه‌ای است که می‌خواهد گربه‌اش نه چاق شود و نه گرسنه بماند. ماشین‌حساب آنلاین مقدار غذای روزانه گربه هم در پت‌سازه در دست آماده‌سازی است؛ تا آن زمان می‌توانید با جدول‌ها و مثال‌های همین صفحه، حساب را در چند دقیقه خودتان انجام دهید.

این راهنما به کدام سؤال شما جواب می‌دهد؟

سؤال شما	کجای این صفحه
گربه من روزی چند کالری لازم دارد؟	جدول کالری روزانه بر اساس وزن
روزی چند گرم غذای خشک بدهم؟	تبدیل کالری به گرم غذا
جدول پشت بسته را چطور بخوانم؟	خواندن راهنمای تغذیه روی بسته
خشک و کنسرو را با هم بدهم، چقدر از هر کدام؟	تغذیه ترکیبی خشک و مرطوب
بچه گربه یا گربه پیر چقدر بخورد؟	مقدار غذا بر اساس سن
گربه‌ام چاق است یا لاغر؟	امتیاز وضعیت بدنی
روزی چند وعده غذا بدهم؟	تعداد وعده‌ها و روش غذا دادن
کی باید نگران اشتها یا وزن گربه باشم؟	نشانه‌های هشدار و مراجعه به دامپزشک

مقدار غذای گربه در سه قدم

قبل از جزئیات، کل روش را یک‌جا ببینید. همین سه قدم همان کاری است که ماشین‌حساب‌های غذای گربه هم انجام می‌دهند:

1. وزن ایده‌آل گربه را مشخص کنید. اگر گربه‌تان متناسب است، وزن فعلی‌اش همان وزن ایده‌آل است. اگر چاق یا لاغر است، وزن ایده‌آل را از دامپزشک بپرسید؛ حساب را با وزن فعلی یک گربه چاق انجام ندهید.
2. کالری روزانه را از جدول پیدا کنید. جدول پایین نقطه شروع کالری برای گربه بالغ سالم را بر اساس وزن نشان می‌دهد. گربه کم‌تحرک و عقیم‌شده به عدد پایین‌تر بازه نزدیک‌تر است و گربه فعال به عدد بالاتر.
3. کالری را به گرم غذای خودتان تبدیل کنید. عدد کالری را بر کالری هر گرم غذا (از روی برچسب) تقسیم کنید، غذا را با ترازوی آشپزخانه بکشید و بعد از دو تا چهار هفته با وزن‌کشی گربه، مقدار را تنظیم کنید.

قدم سوم مهم‌ترین قدم است. انجمن جهانی دامپزشکان حیوانات کوچک (WSAVA) در راهنمای ارزیابی تغذیه تأکید می‌کند که نیاز انرژی گربه‌ها ممکن است تا حدود ۵۰٪ بیشتر یا کمتر از عدد محاسبه‌شده باشد. پس هر جدول یا فرمولی فقط نقطه شروع است و بدن خود گربه تعیین می‌کند مقدار درست کجاست.

جدول کالری روزانه گربه بر اساس وزن

جدول زیر از نمودار «نیاز کالری گربه بالغ سالم در وضعیت بدنی ایده‌آل» WSAVA گرفته شده است. این نمودار بر پایه فرمول‌های نیاز انرژی نگهداری در استاندارد NRC (۲۰۰۶) تهیه شده و عدد پایین هر بازه برای گربه‌های مستعد چاقی و عدد بالا برای گربه‌های لاغراندام و فعال‌تر است.

ستون سوم را خودمان برای راحتی شما اضافه کرده‌ایم: مقدار تقریبی غذای خشک، با فرض اینکه هر کیلوگرم غذا حدود ۳۵۰۰ تا ۴۰۰۰ کیلوکالری انرژی داشته باشد. غذای شما ممکن است کالری کمتر یا بیشتری داشته باشد؛ پس عدد برچسب خودتان را جایگزین کنید.

وزن ایده‌آل گربه	کالری روزانه (کیلوکالری)	غذای خشک تقریبی در روز
۱ کیلوگرم	۱۰۰ تا ۱۳۰	۲۵ تا ۳۷ گرم
۱٫۵ کیلوگرم	۱۳۰ تا ۱۵۰	۳۳ تا ۴۳ گرم
۲ کیلوگرم	۱۶۰ تا ۱۷۰	۴۰ تا ۴۹ گرم
۲٫۵ کیلوگرم	۱۸۰ تا ۱۹۰	۴۵ تا ۵۴ گرم
۳ کیلوگرم	۲۰۰ تا ۲۱۰	۵۰ تا ۶۰ گرم
۳٫۵ کیلوگرم	۲۱۵ تا ۲۳۰	۵۴ تا ۶۶ گرم
۴ کیلوگرم	۲۲۵ تا ۲۵۰	۵۶ تا ۷۱ گرم
۴٫۵ کیلوگرم	۲۴۰ تا ۲۷۰	۶۰ تا ۷۷ گرم
۵ کیلوگرم	۲۵۰ تا ۲۹۰	۶۳ تا ۸۳ گرم
۵٫۵ کیلوگرم	۲۶۰ تا ۳۱۰	۶۵ تا ۸۹ گرم
۶ کیلوگرم	۲۶۵ تا ۳۳۰	۶۶ تا ۹۴ گرم
۶٫۵ کیلوگرم	۲۷۵ تا ۳۵۰	۶۹ تا ۱۰۰ گرم
۷ کیلوگرم	۲۸۰ تا ۳۷۰	۷۰ تا ۱۰۶ گرم

چند نکته برای استفاده درست از این جدول:

• این اعداد برای گربه بالغ و سالم است. بچه گربه در حال رشد، گربه باردار یا شیرده و گربه بیمار نیاز متفاوتی دارند.
• عدد، کل غذای یک روز است، نه یک وعده. اگر روزی دو یا سه وعده می‌دهید، همین مقدار را تقسیم کنید.
• تشویقی‌ها و خوراکی‌های خارج از ظرف غذا هم جزو همین کالری حساب می‌شوند.
• ردیف‌های ۶ و ۷ کیلوگرم برای گربه‌های درشت‌اندام و متناسب است، مثل برخی گربه‌های مین‌کون؛ نه برای گربه ۴ کیلویی که به ۷ کیلو رسیده است.

جدول تصویری زیر برای غذای خشک، یک تقریب ساده‌تر با سه وزن نشان می‌دهد. اعداد آن به سمت پایین بازه جدول بالا هستند؛ یعنی بیشتر به کار گربه عقیم‌شده و کم‌تحرک آپارتمانی می‌آید. برای دقت بیشتر، جدول بالا و برچسب غذای خودتان را مبنا قرار دهید.

نیاز انرژی استراحت (RER) چیست و چرا فقط نقطه شروع است؟

اگر در سایت‌های خارجی درباره مقدار غذای گربه جست‌وجو کرده باشید، احتمالاً به اصطلاح RER برخورده‌اید. RER یا نیاز انرژی در حال استراحت، مقدار کالری‌ای است که بدن گربه فقط برای زنده ماندن و کارهای پایه مثل تنفس، گردش خون و گرم نگه داشتن بدن در حالت استراحت مصرف می‌کند.

فرمول رایج آن این است: RER برابر است با ۷۰ ضرب در وزن بدن به کیلوگرم به توان ۰٫۷۵. برای مثال، RER یک گربه ۴ کیلویی حدود ۲۰۰ کیلوکالری در روز می‌شود. نیازی نیست توان را دستی حساب کنید؛ ماشین‌حساب گوشی یا همان جدول بالا کار را راحت می‌کند.

دامپزشک برای رسیدن به نیاز روزانه واقعی، این عدد را بسته به شرایط گربه در یک ضریب ضرب می‌کند؛ ضریبی که به سن، عقیم بودن، میزان فعالیت و هدف (حفظ وزن، کاهش وزن یا رشد) بستگی دارد. نتیجه این محاسبه «نیاز انرژی نگهداری» یا MER نام دارد. جدول WSAVA که بالاتر آوردیم، همین نیاز نگهداری را برای گربه بالغ سالم نشان می‌دهد.

چرا به این فرمول‌ها کورکورانه تکیه نکنیم؟ چون دو گربه هم‌وزن ممکن است سوخت‌وساز بسیار متفاوتی داشته باشند. یکی ساعت‌ها در خانه می‌دود و دیگری بیشتر روز روی مبل خوابیده است. به همین دلیل، فرمول به شما می‌گوید از کجا شروع کنید و ترازو و دست شما روی بدن گربه می‌گوید کجا بمانید.

تبدیل کالری به گرم غذا: یک مثال عملی

بیشتر غذاهای خشک و مرطوب معتبر، میزان انرژی را روی بسته می‌نویسند؛ معمولاً با عبارتی مثل «انرژی قابل متابولیسم» یا Metabolizable Energy و واحد کیلوکالری در کیلوگرم (kcal/kg)، گاهی هم کیلوکالری در هر پیمانه یا هر قوطی. این عدد اغلب نزدیک آنالیز تضمینی یا فهرست مواد تشکیل‌دهنده چاپ می‌شود.

فرض کنید گربه شما ۴ کیلوگرم و متناسب است و بیشتر روز در آپارتمان استراحت می‌کند. از جدول، بازه ۲۲۵ تا ۲۵۰ را می‌بینید و ۲۴۰ کیلوکالری را انتخاب می‌کنید. روی بسته غذای خشک نوشته شده ۳۸۰۰ کیلوکالری در هر کیلوگرم؛ یعنی ۳٫۸ کیلوکالری در هر گرم.

حساب: ۲۴۰ تقسیم بر ۳٫۸ می‌شود حدود ۶۳ گرم غذای خشک در روز. اگر روزی دو وعده می‌دهید، هر وعده حدود ۳۱ گرم است.

حالا اگر روزی چند تشویقی هم به گربه می‌دهید، کالری آن‌ها را از همین ۲۴۰ کم کنید. دانشگاه کرنل توصیه می‌کند تشویقی‌ها از ۱۰ تا ۱۵٪ کالری روزانه بیشتر نشوند و WSAVA هم خوراکی‌های جانبی بیش از ۱۰٪ کالری را یکی از نشانه‌های خطر تغذیه‌ای می‌داند. برای گربه مثال ما، یعنی حداکثر حدود ۲۴ کیلوکالری تشویقی در روز.

چرا ترازو و نه پیمانه؟ حجم غذای خشک بسته به اندازه دانه‌ها فرق می‌کند و یک «لیوان» یا «مشت» می‌تواند چند ده گرم خطا داشته باشد. ترازوی دیجیتال آشپزخانه ارزان است و این خطای روزانه را که در طول ماه به اضافه‌وزن تبدیل می‌شود، از بین می‌برد. اگر وقت ندارید هر روز وزن کنید، یک بار مقدار درست را بکشید و روی یک پیمانه ثابت علامت بگذارید.

اگر هنوز در انتخاب خود غذا تردید دارید، راهنمای انتخاب غذای خشک گربه توضیح می‌دهد برچسب و آنالیز را چطور بخوانید و غذای کامل و متعادل را از غذای ناقص تشخیص دهید.

خواندن راهنمای تغذیه روی بسته غذا

تقریباً همه غذاهای آماده، جدولی با عنوان «راهنمای تغذیه» یا Feeding Guide دارند. استفاده از این جدول شروع خوبی است، به شرط اینکه چند نکته را بدانید:

• مقدار روزانه است یا هر وعده؟ بیشتر جدول‌ها مقدار کل روز را می‌نویسند. اگر همین عدد را در هر وعده بدهید، گربه دو یا سه برابر نیازش غذا می‌خورد.
• بر اساس کدام وزن؟ ستون وزن باید با وزن ایده‌آل گربه مقایسه شود، نه وزن فعلی گربه‌ای که اضافه‌وزن دارد.
• بازه را جدی بگیرید. وقتی جدول مثلاً «۵۰ تا ۷۰ گرم» می‌نویسد، گربه عقیم‌شده و کم‌تحرک معمولاً به عدد پایین نزدیک‌تر است. جدول‌های بسته اغلب برای گربه‌های فعال‌تر نوشته شده‌اند و برای بسیاری از گربه‌های آپارتمانی زیاد است.
• واحدها را تبدیل کنید. روی بسته‌های وارداتی گاهی وزن به پوند (lb) و غذا به اونس (oz) یا پیمانه (cup) است. هر پوند حدود ۰٫۴۵ کیلوگرم و هر اونس حدود ۲۸ گرم است. پیمانه استاندارد آمریکایی هم برای غذای شما دقیقاً معلوم نیست؛ پس بهتر است به گرم تبدیل و وزن کنید.
• ترجمه برچسب را چک کنید. برچسب فارسی الصاقی روی بسته‌های وارداتی گاهی ناقص است. اگر عدد آن با برچسب اصلی تولیدکننده نمی‌خواند، به برچسب اصلی اعتماد کنید و در صورت شک، اصالت غذا را بررسی کنید.
• غذای بچه گربه جدول جدا دارد. جدول غذای بچه گربه معمولاً بر اساس سن (ماه) یا وزن فعلی نوشته می‌شود و مقدار آن نسبت به وزن، بیشتر از غذای بالغ است.

دانشگاه کرنل هم توصیه می‌کند غذایی انتخاب کنید که روی برچسبش گواهی «کامل و متعادل» بودن مطابق استاندارد AAFCO (یا معادل آن) آمده باشد. غذای کامل و متعادل برای گربه سالم به مکمل جداگانه نیاز ندارد، مگر اینکه دامپزشک توصیه کند.

تغذیه ترکیبی خشک و مرطوب: از هر کدام چقدر؟

بسیاری از صاحبان گربه در ایران ترکیبی از غذای خشک و کنسرو یا پوچ می‌دهند. این روش می‌تواند به آب‌رسانی بدن کمک کند و گربه را از یکنواختی غذا خسته نکند؛ اما رایج‌ترین اشتباه در آن این است که غذای مرطوب «علاوه بر» همان مقدار همیشگی غذای خشک داده شود.

قاعده ساده است: کل کالری روز ثابت می‌ماند و فقط میان دو نوع غذا تقسیم می‌شود. ادامه مثال گربه ۴ کیلویی با نیاز ۲۴۰ کیلوکالری:

1. گربه روزی یک پوچ ۸۵ گرمی غذای مرطوب می‌خورد. روی برچسب آن نوشته ۸۰ کیلوکالری در هر ۱۰۰ گرم؛ پس این پوچ حدود ۶۸ کیلوکالری دارد.
2. باقی کالری روز: ۲۴۰ منهای ۶۸ یعنی حدود ۱۷۲ کیلوکالری.
3. غذای خشک ۳٫۸ کیلوکالری در هر گرم دارد؛ ۱۷۲ تقسیم بر ۳٫۸ یعنی حدود ۴۵ گرم غذای خشک.

عددهای این مثال فرضی است و کالری غذای مرطوب میان برندها و مدل‌ها فرق زیادی دارد؛ همیشه عدد برچسب غذای خودتان را بگذارید. غذای مرطوب حدود ۷۵٪ یا بیشتر آب دارد و غذای خشک فقط ۶ تا ۱۰ درصد؛ به همین دلیل همان کالری در غذای مرطوب حجم بسیار بیشتری دارد و گربه را سیرتر نشان می‌دهد.

اینکه کدام نوع غذا برای گربه شما مناسب‌تر است، به سلامت ادراری، وزن، دندان‌ها، بودجه و عادت گربه بستگی دارد. مقایسه کامل این دو را در مقاله غذای خشک، مرطوب یا ترکیبی برای گربه بخوانید.

مقدار غذا بر اساس سن گربه

بچه گربه: رشد سریع، وعده‌های بیشتر

بچه گربه نسبت به وزن بدنش انرژی و پروتئین بسیار بیشتری از گربه بالغ لازم دارد، چون در حال ساختن استخوان، عضله و اندام‌هاست. به همین دلیل از غذای مخصوص بچه گربه (یا غذایی که برای «همه مراحل زندگی» کامل و متعادل اعلام شده) استفاده کنید و جدول بالا را که برای گربه بالغ است، مبنا نگیرید.

دانشگاه کرنل می‌گوید بچه گربه‌ها تا شش‌ماهگی معمولاً با سه وعده در روز بهتر پیش می‌روند و از شش‌ماهگی تا یک‌سالگی، دو وعده در روز معمولاً بهترین انتخاب است. معده بچه گربه کوچک است و نمی‌تواند کل نیاز روز را در یک یا دو وعده جا دهد.

جدول بسته غذای بچه گربه را شروع کار بدانید و بچه گربه را هر هفته با ترازوی آشپزخانه وزن کنید. بچه گربه سالم باید به‌طور پیوسته وزن اضافه کند. رژیم گرفتن یا کم کردن غذای بچه گربه را هرگز بدون نظر دامپزشک شروع نکنید. مراقبت هفته‌به‌هفته، شیر مخصوص و از شیر گرفتن را در راهنمای نگهداری از بچه گربه توضیح داده‌ایم.

گربه بالغ: یک تا هفت‌سالگی

از حدود یک‌سالگی، گربه به نیاز انرژی بزرگسالی می‌رسد و جدول WSAVA برای او قابل استفاده است. کرنل برای گربه بالغ، یک یا دو وعده در روز را در بیشتر موارد مناسب می‌داند. در عمل، بسیاری از دامپزشکان برای گربه‌های آپارتمانی دو وعده یا بیشتر با مقدار اندازه‌گیری‌شده را ترجیح می‌دهند تا گربه بین وعده‌ها خیلی گرسنه نشود و کنترل مقدار هم ساده بماند.

زمان عقیم‌سازی نقطه حساسی است. گربه‌های عقیم‌شده معمولاً راحت‌تر وزن اضافه می‌کنند؛ اگر گربه‌تان تازه عقیم شده، از همان هفته‌های اول وزنش را ثبت کنید و با دامپزشک درباره کم کردن سهم غذا یا تغییر به غذای مخصوص گربه عقیم‌شده صحبت کنید.

گربه سالمند: بالای ده سال

کرنل توصیه می‌کند گربه‌های ده سال و بالاتر همان برنامه غذایی قبلی را ادامه دهند، مگر اینکه دامپزشک چیز دیگری بگوید. تغییر نیاز گربه‌های پیر یک‌طرفه نیست: برخی کم‌تحرک‌تر می‌شوند و وزن اضافه می‌کنند، و برخی دیگر با افزایش سن وزن و عضله از دست می‌دهند.

در گزارش کنگره WSAVA ۲۰۱۸ درباره ارزیابی تغذیه گربه اشاره شده که بخشی از گربه‌های بالای ۱۲ سال جذب چربی و پروتئین کمتری دارند و ممکن است به انرژی بیشتری نیاز داشته باشند. پس کاهش وزن در گربه سالمند را «طبیعی پیری» فرض نکنید؛ لاغر شدن گربه پیر دلیل خوبی برای معاینه است.

گربه باردار و شیرده

نیاز انرژی گربه در دوران بارداری و به‌خصوص شیردهی به‌طور قابل‌توجهی بالا می‌رود. جدول‌های گربه بالغ برای این دوران کافی نیست. برنامه غذایی گربه باردار یا شیرده را با دامپزشک تنظیم کنید؛ معمولاً در این دوران غذای بچه گربه یا غذای مخصوص این مرحله و دسترسی آزادتر به غذا توصیه می‌شود.

گربه عقیم‌شده، آپارتمانی یا پرتحرک

در جدول WSAVA، عدد پایین هر بازه از فرمول گربه‌های مستعد چاقی و عدد بالا از فرمول گربه‌های لاغراندام محاسبه شده است. این تفاوت در عمل مهم است:

وضعیت گربه	کجای بازه جدول؟	نکته عملی
عقیم‌شده و آپارتمانی کم‌تحرک	نزدیک عدد پایین	مقدار را دقیق وزن کنید و ظرف را همیشه پر نگذارید
عقیم‌نشده یا جوان و بازیگوش	وسط تا بالای بازه	وزن را ماهانه چک کنید، لاغر شدن را جدی بگیرید
پرتحرک یا با دسترسی به حیاط	نزدیک عدد بالا	در فصل‌های فعال‌تر ممکن است نیاز بیشتر شود
مستعد چاقی یا با سابقه اضافه‌وزن	عدد پایین یا کمتر، با نظر دامپزشک	غذا را در اسباب‌بازی معمایی بدهید تا کندتر بخورد

تحرک نیمه دیگر کنترل وزن است. کم کردن غذای یک گربه کم‌تحرک به‌تنها جواب نمی‌دهد؛ چند جلسه بازی کوتاه در روز هم کالری می‌سوزاند و هم از بی‌حوصلگی و پرخوری جلوگیری می‌کند. برای برنامه تحرک روزانه، مقاله گربه‌ها چقدر به ورزش نیاز دارند و برای ایده‌های عملی، بازی‌های سرگرم‌کننده گربه در خانه را ببینید.

نژاد هم تا حدی اثر دارد، ولی کمتر از آنچه فکر می‌کنید. گربه درشت‌اندامی مثل مین‌کون یا رگدال در وزن ایده‌آل خود کالری بیشتری از یک گربه کوچک‌جثه لازم دارد، اما حساب همان است: وزن ایده‌آل خود آن گربه. نکات تغذیه یکی از همین نژادهای درشت را در راهنمای کامل گربه رگدال آورده‌ایم.

امتیاز وضعیت بدنی: گربه‌ام چاق است یا لاغر؟

عدد ترازو به‌تنها کافی نیست؛ یک گربه ۵ کیلویی ممکن است برای یک نژاد درشت کاملاً متناسب و برای یک گربه ریزنقش چاق باشد. دامپزشکان برای همین از «امتیاز وضعیت بدنی» یا BCS استفاده می‌کنند؛ مقیاسی ۹ امتیازی که میزان چربی بدن را با نگاه و لمس می‌سنجد.

WSAVA برای بیشتر حیوانات، امتیاز ۴ تا ۵ از ۹ را هدف می‌داند و اضافه می‌کند که این وزن ممکن است به چشم برخی صاحبان «زیادی لاغر» بیاید. خلاصه نمودار BCS گربه WSAVA به زبان ساده:

امتیاز	وضعیت	چه می‌بینید و لمس می‌کنید
۱ تا ۳	کمتر از ایده‌آل	دنده‌ها در گربه کوتاه‌مو دیده می‌شوند یا بدون چربی لمس می‌شوند، مهره‌های کمر برجسته‌اند، شکم فرورفته است
۴ و ۵	ایده‌آل	دنده‌ها با لایه نازکی چربی لمس می‌شوند، کمر پشت دنده‌ها دیده می‌شود، چربی زیر شکم کم است
۶ و ۷	بیشتر از ایده‌آل	دنده‌ها زیر چربی اضافه یا به‌سختی لمس می‌شوند، کمر به‌سختی دیده می‌شود، شکم گرد و آویزان‌تر است
۸ و ۹	چاقی	دنده‌ها لمس نمی‌شوند، کمر وجود ندارد، شکم کاملاً گرد است و روی پشت، صورت و پاها چربی جمع شده

طبق همین نمودار، امتیاز ۶ از ۹ ممکن است در برخی گربه‌ها، به‌خصوص گربه‌های مسن‌تر، قابل‌قبول باشد.

بررسی در خانه در یک دقیقه:

• دنده‌ها: کف دست‌ها را آرام روی دو طرف سینه گربه بکشید. باید دنده‌ها را مثل پشت دست خودتان با کمی پوشش احساس کنید، نه مثل بند انگشت‌ها (خیلی لاغر) و نه اصلاً (چاق).
• کمر: از بالا نگاه کنید. پشت دنده‌ها باید کمی فرورفتگی ببینید.
• شکم: از کنار نگاه کنید. کمی پوست آویزان زیر شکم در بسیاری از گربه‌ها طبیعی است، اما شکم پر و گرد که هنگام راه رفتن تاب می‌خورد، نشانه چربی اضافه است.

در گربه‌های پرمو مثل پرشین، چشم فریب می‌خورد؛ حتماً با دست بررسی کنید. WSAVA جدا از چربی، «امتیاز وضعیت عضلانی» را هم می‌سنجد، چون گربه بیمار یا پیر ممکن است عضله از دست بدهد در حالی که هنوز چاق به نظر می‌رسد. کم شدن عضله روی ستون مهره‌ها، شانه‌ها یا لگن را به دامپزشک نشان دهید.

وزن‌کشی و تنظیم مقدار غذا

مقدار غذا یک بار برای همیشه تعیین نمی‌شود. روش ساده برای پیدا کردن عدد درست:

1. وزن پایه را ثبت کنید. خودتان روی ترازوی حمام بایستید، بعد گربه را بغل کنید و دوباره وزن کنید؛ تفاوت دو عدد وزن گربه است. برای بچه گربه، ترازوی آشپزخانه دقیق‌تر است.
2. دو تا چهار هفته با مقدار محاسبه‌شده غذا بدهید و هر هفته یا دو هفته یک بار، در ساعت ثابت (مثلاً صبح قبل از غذا) وزن کنید.
3. تغییرها را کوچک انجام دهید. اگر گربه متناسب وزن اضافه کرد، مقدار روزانه را کمی (مثلاً حدود یک‌دهم) کم کنید و اگر وزن کم کرد، به همان اندازه اضافه کنید. سپس دوباره چند هفته صبر کنید.
4. BCS را هم ماهانه چک کنید تا مطمئن شوید تغییر وزن از چربی است، نه از عضله.

اگر گربه اضافه‌وزن دارد

کاهش وزن گربه باید آهسته و با برنامه دامپزشک باشد. گربه‌ای که ناگهان غذایش خیلی کم شود یا چند روز غذا نخورد، به‌خصوص اگر چاق باشد، در خطر یک بیماری جدی کبدی به نام کبد چرب (لیپیدوز کبدی) قرار می‌گیرد. پس گربه چاق را هرگز گرسنه نگذارید و غذایش را یک‌باره نصف نکنید.

دامپزشک ابتدا وزن ایده‌آل را تخمین می‌زند، بیماری‌های زمینه‌ای را بررسی می‌کند و بعد مقدار کالری و در صورت نیاز غذای مخصوص کاهش وزن را تعیین می‌کند. کار شما در خانه: وزن کردن دقیق غذا، حذف غذای سفره، شمردن تشویقی‌ها و بیشتر کردن بازی.

تعداد وعده‌ها و روش غذا دادن

ظرف همیشه پر یا وعده‌های مشخص؟

کرنل می‌گوید گذاشتن دائمی غذای خشک در ظرف (تغذیه آزاد) ممکن است برای برخی گربه‌ها مشکلی ایجاد نکند، اما در گربه‌های دیگر به پرخوری منجر می‌شود. اگر این روش را انتخاب می‌کنید، فقط مقدار وزن‌شده روزانه را در ظرف بریزید و غذای مانده را هر روز با غذای تازه عوض کنید.

وعده‌های مشخص این مزیت را دارند که متوجه می‌شوید گربه چقدر خورده است. کم شدن اشتها معمولاً اولین نشانه بیماری است و در ظرف همیشه پر دیده نمی‌شود. غذای مرطوب هم نباید ساعت‌ها بیرون بماند، به‌ویژه در گرمای تابستان.

چند نکته برای خانه‌های ایرانی

• چند گربه در یک خانه: ظرف هر گربه را جدا کنید، ترجیحاً در فاصله یا اتاق جدا. در ظرف مشترک، گربه مسلط‌تر بیشتر می‌خورد و گربه خجالتی گرسنه می‌ماند.
• اسباب‌بازی و ظرف معمایی: بخشی از غذای خشک را در توپ غذا یا ظرف معمایی بدهید. گربه کندتر می‌خورد، سرگرم می‌شود و احتمال بالا آوردن بعد از تند خوردن هم کمتر می‌شود.
• ظرف غذای اتوماتیک: برای ساعت‌های طولانی بیرون بودن کمک می‌کند، اما مقدار خروجی آن را با ترازو چک کنید و به خاطر آن، وزن‌کشی گربه را فراموش نکنید.
• سفر و مهمانی: اگر کسی دیگر به گربه غذا می‌دهد، مقدار دقیق را به گرم یادداشت کنید تا غذای «دلسوزانه» اضافه داده نشود.
• آب: همیشه آب تازه و تمیز در دسترس باشد، به‌خصوص برای گربه‌ای که بیشتر غذای خشک می‌خورد.

تغییر غذا بدون به هم ریختن معده

وقتی برند یا نوع غذا را عوض می‌کنید، دو چیز تغییر می‌کند: مزه غذا و کالری هر گرم. پس اولاً مقدار روزانه را بر اساس برچسب غذای جدید دوباره حساب کنید. دوم، تغییر را طی حدود یک هفته یا بیشتر انجام دهید و هر چند روز سهم غذای جدید را بیشتر و سهم غذای قدیمی را کمتر کنید.

WSAVA اشاره می‌کند که درباره بهترین روش تغییر غذا شواهد قطعی وجود ندارد؛ اما تغییر تدریجی در عمل برای بیشتر گربه‌ها کم‌دردسرتر است. اگر در دوره تغییر غذا استفراغ تکرارشونده، اسهال یا بی‌اشتهایی دیدید، تغییر را متوقف کنید و با دامپزشک تماس بگیرید. علت‌های استفراغ را در مقاله علت بالا آوردن گربه و مشکلات گوارشی مهم‌تر را در بیماری‌های گوارشی گربه بخوانید.

نشانه‌های هشدار: کی باید به دامپزشک مراجعه کنید؟

بسیاری از صاحبان گربه، بی‌قراری، پرتحرکی یا لاغر شدن ناگهانی را نشانه «نیاز به غذای بیشتر» می‌دانند. این برداشت می‌تواند خطرناک باشد: بسیاری از تغییرهای وزن و اشتها در گربه نشانه بیماری است و با اضافه کردن غذا حل نمی‌شود، بلکه فقط تشخیص را عقب می‌اندازد.

در این حالت‌ها غذا را تغییر ندهید و گربه را به دامپزشک نشان دهید:

• کاهش وزن بدون دلیل، به‌خصوص اگر گربه همان مقدار یا حتی بیشتر از قبل می‌خورد (برخی بیماری‌ها مثل پرکاری تیروئید یا دیابت می‌توانند چنین تصویری بدهند).
• افزایش ناگهانی اشتها همراه با آب خوردن و ادرار بیشتر از معمول.
• غذا نخوردن کامل بیش از یک روز، یا کم خوردن چندروزه؛ در گربه چاق این وضعیت فوری‌تر است.
• استفراغ مکرر، اسهال بیش از یک روز یا وجود خون در مدفوع یا استفراغ.
• گربه به طرف غذا می‌رود ولی نمی‌جود، غذا از دهانش می‌افتد یا یک طرف دهان را می‌جود (احتمال مشکل دندان و دهان).
• موی کدر و وزوزی یا ریزش مو همراه با تغییر وزن.
• بی‌حالی و گوشه‌گیری همراه با تغییر اشتها.

تغییر اشتها گاهی علت رفتاری هم دارد، مثل استرس اسباب‌کشی یا ورود حیوان جدید؛ اما حتی در این حالت هم اول باید بیماری جسمی کنار گذاشته شود.

تغذیه نادرست چه آسیبی به گربه می‌زند؟

کرنل چاقی را شایع‌ترین مشکل مرتبط با تغذیه در گربه‌ها می‌داند؛ مشکلی که گربه را مستعد آرتروز (التهاب مفاصل) و دیابت می‌کند. چاقی معمولاً آرام و بی‌صدا ایجاد می‌شود: چند گرم اضافه در روز، چند تشویقی بی‌حساب و ظرفی که هیچ‌وقت خالی نمی‌ماند.

کم‌خوری یا غذای ناقص هم آسیب می‌زند. غذایی که کامل و متعادل نیست، یا رژیم خانگی که بدون مشاوره دامپزشک تهیه شده، ممکن است به کمبود مواد مغذی ضروری گربه منجر شود. گربه گوشت‌خوار اجباری است و بعضی نیازهایش، مثل برخی آمینواسیدها، باید از غذا تأمین شود.

گاهی گفته می‌شود غذای «پرنمک و پرکالری» مستقیماً سنگ کلیه و نارسایی کلیه می‌آورد؛ اما رابطه تغذیه با بیماری‌های ادراری گربه پیچیده‌تر از این است و به نوع غذا، میزان آب دریافتی، وزن و عوامل دیگر بستگی دارد. اگر گربه‌تان سابقه مشکل ادراری دارد، نوع و مقدار غذا را فقط با دامپزشک تعیین کنید.

اشتباهات رایج در غذا دادن به گربه

• مقدار جدول بسته را برای هر وعده دادن: عدد جدول معمولاً کل روز است.
• پیمانه سرسری و «یک مشت»: خطای کوچک روزانه در یک سال به چند صد گرم یا بیشتر اضافه‌وزن می‌رسد.
• حساب کردن با وزن فعلی گربه چاق: مقدار باید بر اساس وزن ایده‌آل تعیین شود.
• کنسرو اضافه روی سهم کامل غذای خشک: کالری غذای مرطوب باید از سهم خشک کم شود.
• غذای سفره و تشویقی بی‌حساب: تکه‌های گوشت، مرغ سرخ‌شده یا تنقلات، کالری پنهان دارند و برخی غذاهای انسانی برای گربه مضر یا سمی‌اند.
• شیر دادن به گربه بالغ: بسیاری از گربه‌های بالغ لاکتوز را خوب هضم نمی‌کنند و شیر معمولی ممکن است اسهال ایجاد کند؛ شیر جزو غذای ضروری گربه بالغ نیست.
• کم کردن ناگهانی غذا برای لاغر کردن: خطر کبد چرب دارد؛ کاهش وزن فقط آهسته و با برنامه.
• مکمل بدون تجویز: گربه‌ای که غذای کامل و متعادل می‌خورد، معمولاً مکمل ویتامین لازم ندارد و مصرف خودسرانه برخی مکمل‌ها می‌تواند زیان‌آور باشد.
• ندیدن گربه زیر مو: در گربه‌های پرمو، چاقی یا لاغری تا مدت‌ها پنهان می‌ماند؛ ماهانه با دست بررسی کنید.

سوالات متداول درباره مقدار غذای گربه

گربه در روز چند گرم غذای خشک بخورد؟

برای گربه بالغ ۳ تا ۵ کیلویی، معمولاً چیزی حدود ۵۰ تا ۸۰ گرم غذای خشک در روز، بسته به کالری غذا و میزان تحرک. عدد دقیق را با تقسیم کالری روزانه گربه بر کالری هر گرم غذای خودتان به دست آورید و با وزن‌کشی ماهانه تنظیم کنید.

روزی چند وعده به گربه غذا بدهم؟

طبق توصیه دانشگاه کرنل، بچه گربه تا شش‌ماهگی سه وعده، از شش‌ماهگی تا یک‌سالگی دو وعده و گربه بالغ یک یا دو وعده در روز. تقسیم همان مقدار روزانه به دو یا چند وعده کوچک‌تر برای بسیاری از گربه‌های آپارتمانی مناسب است.

از کجا بفهمم گربه‌ام گرسنه است یا فقط غذا می‌خواهد؟

بسیاری از گربه‌ها با دیدن آشپزخانه یا صدای بسته غذا میو می‌کنند، حتی وقتی سیرند. ملاک، وزن و وضعیت بدنی است: اگر گربه با مقدار فعلی متناسب می‌ماند، گرسنه نیست. به‌جای غذای اضافه، بازی یا ظرف معمایی را امتحان کنید.

گربه عقیم‌شده چقدر غذا بخورد؟

گربه عقیم‌شده معمولاً به عدد پایین بازه جدول کالری نزدیک‌تر است. بعد از عقیم‌سازی، وزن گربه را منظم ثبت کنید و اگر وزن اضافه کرد، مقدار را آرام کم کنید یا درباره غذای مخصوص گربه عقیم‌شده با دامپزشک مشورت کنید.

بچه گربه را چقدر غذا بدهم تا چاق نشود؟

بچه گربه در حال رشد معمولاً نباید رژیم بگیرد. از غذای مخصوص بچه گربه و جدول روی بسته شروع کنید، غذا را در سه وعده بدهید و هر هفته وزنش را ثبت کنید. اگر رشد یا وزن‌گیری غیرعادی دیدید، مقدار را با دامپزشک تنظیم کنید.

اگر هم غذای خشک و هم کنسرو بدهم، مقدار چطور حساب می‌شود؟

کل کالری روز را ثابت نگه دارید. اول کالری غذای مرطوبی که می‌دهید را از روی برچسب حساب کنید، آن را از کالری روزانه کم کنید و باقی را به گرم غذای خشک تبدیل کنید. کنسرو را اضافه بر سهم کامل غذای خشک ندهید.

آیا جدول پشت بسته غذا قابل‌اعتماد است؟

برای شروع بله، اما جدول‌های بسته برای میانگین گربه‌ها نوشته شده‌اند و برای گربه عقیم‌شده و کم‌تحرک اغلب زیاد است. از عدد پایین بازه شروع کنید و بعد از چند هفته بر اساس وزن و وضعیت بدنی گربه تنظیمش کنید.

گربه‌ام غذا نمی‌خورد؛ چقدر می‌توانم صبر کنم؟

اگر گربه بیش از یک روز هیچ غذایی نخورد، یا چند روز خیلی کم بخورد، با دامپزشک تماس بگیرید. گربه‌ها به‌خصوص اگر چاق باشند، در صورت غذا نخوردن در خطر مشکل جدی کبدی قرار دارند و صبر کردن طولانی توصیه نمی‌شود.

جمع‌بندی: قدم بعدی شما

برای تعیین مقدار غذای گربه، از وزن ایده‌آل شروع کنید، کالری روزانه را از جدول بردارید، آن را با برچسب غذای خودتان به گرم تبدیل کنید و غذا را وزن کنید. بعد، مهم‌تر از هر فرمول، هر چند هفته یک بار گربه را وزن کنید و با دست وضعیت بدنش را بسنجید.

همین امروز وزن گربه را ثبت کنید و مقدار غذای روزانه را یک بار با ترازوی آشپزخانه بکشید؛ احتمالاً متوجه می‌شوید «یک پیمانه» شما با نیاز واقعی گربه فاصله دارد. اگر گربه‌تان اضافه‌وزن دارد، لاغر شده یا اشتهایش تغییر کرده، قبل از تغییر مقدار غذا با دامپزشک مشورت کنید. برای بقیه موضوع‌های تغذیه، از انتخاب غذا تا خوراکی‌های ممنوع، به بخش مقالات تغذیه گربه‌ها سر بزنید.

منابع

• WSAVA — Calorie Needs for an Average Healthy Adult Cat in Ideal Body Condition (updated July 2020)
• WSAVA — Body Condition Score: Cats (Global Nutrition Toolkit)
• WSAVA Nutritional Assessment Guidelines (Freeman et al., Journal of Small Animal Practice, 2011)
• Cornell Feline Health Center — Feeding Your Cat
• Cornell Feline Health Center — How Often Should You Feed Your Cat?
• WSAVA 2018 Congress (VIN) — Tips for Nutrition Assessment in Cats
• PetMD — How Much Should You Feed Your Cat?