استفراغ سگ: علت‌ها، رنگ استفراغ، علائم خطر و زمان رفتن به دامپزشک

تیم پت‌سازه به‌روزرسانی ۱۰ آبان ۱۴۰۵ ۹ دقیقه مطالعه

استفراغ سگ اگر یک بار باشد و سگ بعدش سرحال بماند، معمولاً اورژانسی نیست: آب در دسترس بگذارید و چند ساعت زیر نظرش بگیرید. اما استفراغ پشت‌سرهم، خون در استفراغ، عق زدن بی‌نتیجه با شکم باد‌کرده، بی‌حالی یا احتمال خوردن سم یعنی همین حالا به دامپزشک بروید.

این راهنما برای وقتی است که سگ‌تان همین الان بالا آورده و می‌خواهید بدانید استفراغ سگ نشانه چیست، رنگ زرد یا کف سفید چه معنایی دارد، در خانه چه کاری درست است و کی نباید صبر کرد. تشخیص علت با معاینه است و این مطلب جای دامپزشک را نمی‌گیرد.

سگ‌تان همین حالا بالا آورده؟ اول این کارها را بکنید

به خود سگ نگاه کنید: بعد از بالا آوردن دم تکان می‌دهد و کنجکاو است، یا بی‌حال، لرزان و گوشه‌گیر شده؟
ظاهر استفراغ را ببینید: غذای هضم‌نشده، مایع زرد، کف، علف، تکه پلاستیک یا استخوان، کرم، و مهم‌تر از همه خون. یک عکس بگیرید.
دور و بر را بگردید: سطل زباله، دارو، مرگ موش، شکلات، ته‌ماندهٔ غذای مهمانی یا اسباب‌بازی جویده‌شده.
آب تازه بگذارید و ساعت و تعداد دفعات استفراغ، اشتها، مدفوع و ادرار را یادداشت کنید.
هیچ داروی انسانی ندهید و سگ را به زور به خوردن یا استفراغ کردن وادار نکنید.

چه زمانی استفراغ سگ اورژانسی است؟

بیمارستان‌های VCA می‌گویند اگر استفراغ با تب، بی‌حالی، بی‌اشتهایی، درد شکم، اسهال، کم‌آبی یا خون همراه است، یا احتمال خوردن جسم خارجی یا سم وجود دارد، سگ فوراً معاینه شود. در این موارد منتظر نمانید:

نشانه	چرا مهم است	اقدام
عق زدن پشت‌سرهم بدون بیرون آمدن چیزی، شکم باد‌کرده، آب‌ریزش زیاد دهان و بی‌قراری	احتمال نفخ و پیچ‌خوردگی معده (GDV)؛ بدون درمان فوری کشنده است	همین حالا دامپزشک
خون تازه یا ماده‌ای شبیه تفالهٔ قهوه در استفراغ	احتمال خونریزی در معده یا روده	همین حالا دامپزشک
خوردن یا احتمال خوردن سم، دارو، شکلات یا مرگ موش	بعضی سم‌ها دیر علامت می‌دهند	همین حالا دامپزشک، حتی اگر هنوز سرحال است
بلعیدن استخوان، جوراب، نخ یا تکهٔ اسباب‌بازی	خطر انسداد یا پارگی روده	همین حالا دامپزشک؛ نخ را از دهان نکشید
استفراغ همراه اسهال در تولهٔ واکسن‌نزده	احتمال بیماری ویروسی جدی مثل پاروویروس	همین حالا دامپزشک
استفراغ بعد از ماندن در گرما یا ماشین بسته	احتمال گرمازدگی	خنک کردن و رفتن فوری به دامپزشک
استفراغ مکرر در چند ساعت، ناتوانی در نگه داشتن آب، بی‌حالی	کم‌آبی سریع، به‌خصوص در توله و سگ کوچک	همین امروز دامپزشک
سگ سرحال است ولی استفراغ یکی دو روز ادامه دارد یا هر چند وقت تکرار می‌شود	احتمال بیماری مزمن گوارشی، کبد یا کلیه	نوبت دامپزشکی

AKC هم توصیه می‌کند اگر استفراغ مکرر یا شدید است، بیش از چهار تا شش ساعت ادامه پیدا کرده، یا سگ از قبل بیماری دارد، با دامپزشک تماس بگیرید. فهرست کامل علائم هشدار در سگ را در راهنمای بیماری های سگ و علائم هشدار آورده‌ایم.

استفراغ یا برگرداندن غذا؟

دامپزشک اول می‌پرسد سگ «استفراغ» کرده یا غذا را «برگردانده»، چون علت این دو فرق دارد. به گفتهٔ VCA، استفراغ سگ با انقباض و زور زدن شکم همراه است، اما برگرداندن ناگهانی و بدون هشدار و معمولاً درست بعد از غذا اتفاق می‌افتد و به مری مربوط است.

ویژگی	استفراغ	برگرداندن غذا
زور زدن	انقباض شکم، عق زدن، آب‌ریزش دهان قبلش	بی‌زحمت و ناگهانی
زمان	هر زمانی، حتی ساعت‌ها بعد از غذا	معمولاً کمی بعد از غذا
ظاهر	غذای نیمه‌هضم، مایع زرد یا کف	غذای تقریباً هضم‌نشده

سرفه هم گاهی با کف سفید همراه است و با استفراغ اشتباه می‌شود. AKC توضیح می‌دهد در سرفه، برخلاف استفراغ، شکم معمولاً منقبض نمی‌شود.

استفراغ سگ نشانه چیست؟ علت‌های رایج

بالا آوردن سگ می‌تواند از یک خوراکی نامناسب ساده تا بیماری جدی باشد. جدول زیر علت‌هایی را که VCA و AKC نام برده‌اند خلاصه می‌کند:

علت	نشانه‌های همراه	چه کنیم
خوردن زباله، غذای مانده یا ته‌ماندهٔ غذای انسان	یکی دو بار استفراغ، گاهی اسهال خفیف	زیر نظر گرفتن؛ اگر ادامه یافت دامپزشک
تغییر ناگهانی غذا یا حساسیت غذایی	استفراغ یا اسهال بعد از غذای جدید	تغییر تدریجی غذا با نظر دامپزشک
تند غذا خوردن	برگرداندن غذای هضم‌نشده	وعده‌های کوچک‌تر
جسم خارجی	استفراغ مکرر، بی‌اشتهایی، درد شکم	فوری دامپزشک
سم و خوراکی‌های سمی	آب‌ریزش دهان، لرزش، بی‌قراری	فوری دامپزشک
انگل‌های روده	اسهال، کاهش وزن، گاهی کرم در استفراغ	آزمایش مدفوع و برنامهٔ ضدانگل
عفونت‌های ویروسی و باکتریایی	تب، بی‌حالی، اسهال	دامپزشک
پانکراتیت، بیماری کبد یا کلیه، التهاب روده	استفراغ تکرارشونده، درد شکم، کاهش وزن	معاینه و آزمایش

خوراکی‌ها و سم‌ها: شکلات، انگور و کشمش، پیاز و سیر و مرگ موش از مواردی هستند که صاحبان سگ در ایران زیاد با آن روبه‌رو می‌شوند. اگر فکر می‌کنید سگ چیزی از این‌ها خورده، علائم و کمک‌های اولیهٔ درست را در راهنمای سم خوردن سگ و خوراکی‌های سمی ببینید و همزمان با دامپزشک تماس بگیرید.

استخوان و جسم خارجی: استخوان پختهٔ مرغ و کباب، هستهٔ میوه، جوراب و تکه‌های اسباب‌بازی ممکن است در معده یا روده گیر کنند. سگی که پشت‌سرهم بالا می‌آورد و حتی آب را نگه نمی‌دارد، باید زود معاینه شود.

عفونت‌ها: در توله‌ای که دورهٔ واکسنش کامل نشده، استفراغ همراه اسهال و بی‌حالی می‌تواند نشانهٔ بیماری پاروا در سگ باشد و صبر کردن جایز نیست. اگر استفراغ همراه اسهال است، مراقبت‌ها و علائم خطر آن را در مقالهٔ اسهال سگ و علت‌های آن بخوانید.

انگل‌ها: کرم‌های گرد گاهی در استفراغ یا مدفوع دیده می‌شوند، ولی بسیاری از سگ‌های آلوده نشانه‌ای ندارند. راه تشخیص و پیشگیری در راهنمای انگل روده در سگ آمده است.

رنگ استفراغ سگ: زرد، کف سفید، خونی یا قهوه‌ای

رنگ به‌تنهایی تشخیص نمی‌دهد، اما برای دامپزشک سرنخ است:

استفراغ سگ زرد رنگ یا کف زرد: معمولاً صفراست. AKC می‌گوید استفراغ صفرا اغلب با معدهٔ خالی دیده می‌شود، اما در بیماری‌های گوارشی هم رخ می‌دهد؛ برای همین گاهی صبح‌ها بعد از یک شب بدون غذا دیده می‌شود. اگر تکرار می‌شود، بررسی لازم است.
استفراغ سگ کف سفید: مخلوط بزاق، شیرهٔ معده و هوا. طبق AKC یک بار آن در سگی که رفتارش عادی است لزوماً نگران‌کننده نیست، ولی کف سفید همراه عق زدن بی‌نتیجه و شکم باد‌کرده اورژانس است.
غذای هضم‌نشده: اغلب تند خوردن یا برگرداندن غذا.
سبز یا تکه علف: ممکن است صفرا یا علف خورده‌شده باشد.
قرمز یا شبیه تفالهٔ قهوه: احتمال خون؛ فوری دامپزشک.
کرم، پلاستیک یا پارچه: عکس یا نمونه را برای دامپزشک نگه دارید.

مراقبت در خانه از سگی که بالا آورده

فقط اگر سگ بالغ و سالم شما یک یا دو بار بالا آورده، سرحال است و هیچ‌کدام از علائم جدول خطر را ندارد:

آب تازه در دسترس باشد؛ VCA تأکید می‌کند آب برای جلوگیری از کم‌آبی لازم است. اگر آب را هم بلافاصله برمی‌گرداند، با دامپزشک تماس بگیرید.
برای مدت کوتاهی غذا ندهید تا استفراغ آرام شود. توله‌ها، سگ‌های خیلی کوچک و سگ‌های بیمار را گرسنه نگذارید و با دامپزشک هماهنگ کنید.
بعد، غذای سبک و زودهضمی که دامپزشک پیشنهاد می‌کند را در وعده‌های کوچک بدهید و طی چند روز به غذای همیشگی برگردید.
در این مدت تشویقی، ته‌ماندهٔ غذا یا خوراکی دیگری ندهید.
اگر با این مراقبت بهتر نشد، یا به گفتهٔ VCA حتی با وجود سرحال بودن استفراغ بیش از یکی دو روز ادامه یافت، به دامپزشک بروید.

درمان خانگی استفراغ سگ: چه کارهایی نکنید

داروی ضدتهوع، معده یا مسکن انسانی ندهید؛ بعضی برای سگ خطرناک‌اند.
بدون دستور دامپزشک سگ را وادار به استفراغ نکنید؛ روش‌های رایج در فضای مجازی می‌توانند آسیب بزنند.
آب یا غذا را به زور در دهان سگی که پشت‌سرهم بالا می‌آورد نریزید.
به دمنوش یا شیر برای «آرام کردن معده» تکیه نکنید و درمان را عقب نیندازید.

اگر سگ بعد از استفراغ دیگر غذا نمی‌خورد، علت‌ها و زمان نگرانی را در مقالهٔ سگ غذا نمی‌خورد توضیح داده‌ایم.

پیشگیری از استفراغ سگ

تغییر تدریجی غذا و پرهیز از دادن غذای چرب و ته‌ماندهٔ سفره.
چند وعدهٔ کوچک به‌جای یک وعدهٔ بزرگ: VCA برای کاهش خطر نفخ معده تقسیم غذا به چند وعده را توصیه می‌کند.
بازی و دویدن شدید نه درست بعد از غذا: توصیهٔ VCA برای سگ‌های در خطر نفخ.
خانهٔ امن: سطل زباله درب‌دار، دارو و شکلات دور از دسترس، جمع کردن جوراب و اسباب‌بازی‌های پاره.
پیاده‌روی با حواس جمع: اجازه ندهید از زمین غذای مانده، استخوان یا طعمهٔ سمی بخورد.
تابستان: در گرمای ایران پیاده‌روی را به صبح زود یا بعد از غروب منتقل کنید؛ نشانه‌ها را در راهنمای گرمازدگی سگ بشناسید.
واکسن و ضدانگل طبق برنامهٔ دامپزشک، به‌خصوص برای توله‌ها.

سوالات متداول درباره استفراغ سگ

چرا سگ بالا میاره ولی سرحال است؟

شایع‌ترین علت‌ها خوردن چیز نامناسب، تند غذا خوردن، معدهٔ خالی طولانی یا تغییر غذاست. یک بار استفراغ در سگ سرحال معمولاً با زیر نظر گرفتن برطرف می‌شود. اگر تکرار شد یا نشانه‌ای از جدول خطر اضافه شد، سگ را معاینه کنید.

استفراغ سگ زرد رنگ صبح‌ها یعنی چه؟

استفراغ زرد صبحگاهی اغلب صفرا و مربوط به معدهٔ خالی در طول شب است. اگر مرتب تکرار می‌شود، با دامپزشک دربارهٔ برنامهٔ وعده‌ها صحبت کنید و مشکلات گوارشی را بررسی کنید؛ خودتان غذا یا دارو را تغییر ندهید.

استفراغ سگ پامر و شیتزو خطرناک‌تر است؟

علت‌های استفراغ در نژادهای کوچک همان علت‌های عمومی است، اما سگ کوچک ذخیرهٔ آب و انرژی کمتری دارد و ممکن است زودتر کم‌آب و ضعیف شود، پس زودتر به دامپزشک بروید. نکات سلامت این نژادها را در معرفی سگ پامرانین و سگ شیتزو ببینید.

سگ غذا نمی‌خوره و بالا میاره؛ چه کنم؟

ترکیب بی‌اشتهایی و استفراغ، به‌خصوص با بی‌حالی، در فهرست VCA جزو نشانه‌هایی است که باید زود معاینه شود. اگر بیش از یک بار بالا آورده یا توله است، منتظر نمانید.

آیا علف خوردن باعث استفراغ سگ می‌شود؟

همیشه نه. طبق AKC کمتر از ۲۵٪ سگ‌هایی که علف می‌خورند بعدش بالا می‌آورند و دلیل دقیق این رفتار روشن نیست. اگر علف خوردن ناگهانی و با اصرار است یا با استفراغ مکرر همراه است، با دامپزشک مشورت کنید.

توله سگ بالا آورده؛ چقدر صبر کنم؟

توله‌ها سریع‌تر از سگ بالغ کم‌آب می‌شوند و بعضی بیماری‌های عفونی در آن‌ها خیلی سریع پیش می‌روند. توله‌ای که بیش از یک بار بالا آورده، اسهال دارد یا بی‌حال است را همان روز نزد دامپزشک ببرید.

منابع

جمع‌بندی: قدم بعدی

یک بار استفراغ در سگی که سرحال است معمولاً با آب کافی، استراحت کوتاه معده و زیر نظر گرفتن رفع می‌شود. عق زدن بی‌نتیجه با شکم باد‌کرده، خون، احتمال سم یا جسم خارجی، استفراغ در تولهٔ واکسن‌نزده و ادامهٔ استفراغ بیش از چند ساعت دلیل رفتن فوری به دامپزشک است.

قدم بعدی: شمارهٔ یک کلینیک دامپزشکی شبانه‌روزی نزدیک خانه را از همین حالا ذخیره کنید و مقاله‌های دستهٔ بیماری و سلامت سگ ها را برای شناخت زودتر نشانه‌ها مرور کنید.