علت بالا آوردن گربه ها چیست؟ علائم + درمان

تیم پت‌سازه به‌روزرسانی ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ ۱۲ دقیقه مطالعه

علت بالا آوردن گربه ها گاهی ساده است، مثل گلوله مو یا تند غذا خوردن، و گاهی نشانه مسمومیت، انسداد روده یا بیماری. اگر گربه یک بار بالا آورده و سرحال است، آب در دسترسش بگذارید و زیر نظرش بگیرید. اگر پشت‌سرهم استفراغ می‌کند، خون می‌بینید یا بی‌حال است، همین امروز به دامپزشک بروید.

این راهنما برای صاحب گربه‌ای است که همین حالا با استفراغ گربه‌اش روبه‌رو شده و می‌خواهد بداند موضوع جدی است یا نه، علتش چه می‌تواند باشد و در خانه چه کاری درست است و چه کاری نه.

گربه‌تان همین حالا بالا آورده؟ اول این کارها را بکنید

به گربه نگاه کنید، نه فقط به استفراغ: آیا بعد از بالا آوردن راه می‌رود، کنجکاو است و به شما واکنش نشان می‌دهد؟ یا بی‌حال، پنهان‌شده و بی‌اشتهاست؟
ظاهر استفراغ را ببینید: گلوله مو، غذای هضم‌نشده، مایع زرد یا کف، نخ، تکه پلاستیک یا برگ گیاه، و مهم‌تر از همه خون. اگر چیز غیرعادی دیدید، یک عکس بگیرید تا به دامپزشک نشان دهید.
دور و بر خانه را بررسی کنید: گل لیلیوم، دارو، مواد شوینده، نخ و کش، یا غذای انسانی که ممکن است خورده باشد.
آب تازه در دسترس بگذارید و چند ساعت بعدی تعداد دفعات استفراغ، اشتها، مدفوع و ادرار را یادداشت کنید.
هیچ داروی انسانی ندهید و گربه را به زور به خوردن یا نوشیدن وادار نکنید.

چه زمانی بالا آوردن گربه اورژانسی است؟

بیشتر گربه‌ها گاه‌به‌گاه بالا می‌آورند، اما مرکز سلامت گربه دانشگاه کرنل می‌گوید گربه‌ای که بیشتر از یک بار در هفته استفراغ می‌کند یا همراه آن علائم دیگری دارد، باید زود معاینه شود. در موارد زیر منتظر نمانید:

نشانه	چرا مهم است	اقدام
استفراغ پشت‌سرهم در چند ساعت، یا ناتوانی در نگه داشتن حتی آب	خطر کم‌آبی سریع و احتمال انسداد	همین حالا دامپزشک
خون تازه یا ماده‌ای شبیه تفاله قهوه در استفراغ	احتمال خونریزی در معده یا مری	همین حالا دامپزشک
احتمال خوردن لیلیوم، دارو، ضدیخ یا مواد شیمیایی	برخی سم‌ها در چند ساعت آسیب جبران‌ناپذیر می‌زنند	همین حالا دامپزشک، حتی اگر هنوز علامتی ندارد
بلعیدن نخ، کش، سوزن یا اسباب‌بازی کوچک	انسداد یا آسیب روده	همین حالا دامپزشک؛ نخ را از دهان یا مقعد نکشید
بی‌حالی شدید، شکم دردناک یا متورم، تب	احتمال بیماری جدی یا عفونت	همین امروز دامپزشک
استفراغ همراه اسهال، به‌خصوص در بچه گربه یا گربه مسن	کم‌آبی در این گروه‌ها سریع‌تر رخ می‌دهد	همین امروز دامپزشک
تلاش برای استفراغ بدون بیرون آمدن چیزی	ممکن است جسم خارجی یا گلوله مو گیر کرده باشد	همین امروز دامپزشک
بیش از یک بار در هفته، یا همراه کاهش وزن، پرنوشی و پرادراری	نشانه احتمالی بیماری مزمن (کلیه، تیروئید، دیابت، التهاب روده)	نوبت دامپزشکی در همین هفته

همچنین اگر گربه بیش از یک روز هیچ غذایی نخورده، حتی اگر دیگر بالا نمی‌آورد، دامپزشک را خبر کنید. گربه‌ها، به‌خصوص گربه‌های چاق، تحمل گرسنگی طولانی را ندارند و ممکن است دچار مشکل کبدی شوند.

استفراغ یا برگرداندن غذا؟ فرقش را بدانید

همه چیزهایی که از دهان گربه بیرون می‌آید استفراغ نیست. دامپزشک اولین سؤالی که می‌پرسد همین است، چون علت‌های این دو متفاوت است.

ویژگی	استفراغ	برگرداندن (رگورژیتاسیون)
تلاش بدن	انقباض شکم، عق زدن و صدای خاص قبل از آن	بی‌زحمت و ناگهانی، بدون انقباض شکم
زمان	هر زمانی، حتی ساعت‌ها بعد از غذا	معمولا بلافاصله یا کمی بعد از غذا خوردن
ظاهر	غذای نیمه‌هضم، مایع زرد یا کف، گلوله مو	غذای تقریبا هضم‌نشده، گاهی لوله‌ای شکل
منشأ احتمالی	معده، روده یا بیماری‌های کل بدن	مری یا تند خوردن غذا

اگر گربه‌تان غذا را درست بعد از خوردن و بدون زحمت برمی‌گرداند و بعد دوباره می‌خواهد بخورد، احتمالا غذا را خیلی سریع یا زیاد خورده است. اگر این اتفاق زیاد تکرار شود، باز هم ارزش معاینه دارد.

علت بالا آوردن گربه ها چیست؟

دلیل استفراغ گربه می‌تواند بسیار متنوع باشد. جدول زیر رایج‌ترین علت‌ها را خلاصه می‌کند و در ادامه هر مورد را توضیح می‌دهیم.

علت	نشانه‌های همراه	چه کنیم
گلوله مو	توده لوله‌ای مو، گربه بعدش سرحال است	برس زدن منظم؛ اگر زیاد شد دامپزشک
تند یا زیاد خوردن، تغییر ناگهانی غذا	برگرداندن غذای هضم‌نشده بعد از غذا	وعده‌های کوچک‌تر، تغییر تدریجی غذا
مسمومیت و گیاهان سمی	آبریزش دهان، بی‌حالی، لرزش	فوری دامپزشک
بلعیدن نخ یا جسم خارجی	استفراغ مکرر، بی‌اشتهایی، شکم دردناک	فوری دامپزشک
انگل‌های روده	اسهال، شکم برآمده در بچه گربه، کاهش وزن	برنامه ضدانگل با نظر دامپزشک
بیماری‌های معده و روده	استفراغ مزمن، اسهال، کاهش وزن	معاینه و آزمایش
بیماری‌های کلیه، تیروئید یا دیابت	پرنوشی، پرادراری، لاغری، بیشتر در گربه‌های مسن	آزمایش خون
عفونت‌ها	تب، بی‌حالی، عطسه یا اسهال	دامپزشک
عوارض دارو	شروع استفراغ بعد از دارویی جدید	قطع نکنید؛ با دامپزشک تماس بگیرید

گلوله‌های مو

یکی از شایع‌ترین علت بالا آوردن گربه ها گلوله‌های مو است. وقتی گربه‌ها خودشان را تمیز می‌کنند، بخشی از موهای مرده را می‌بلعند. این موها در معده جمع می‌شوند و به شکل توده‌ای لوله‌ای و خیس بیرون می‌آیند. گربه‌های پرمو مثل گربه پرشین و گربه‌هایی که زیاد خودشان را لیس می‌زنند بیشتر با این مشکل روبه‌رو می‌شوند.

علت بالا آوردن گربه ها

منابع دامپزشکی درباره تعداد «طبیعی» گلوله مو یک‌نظر نیستند: کرنل دفع گلوله مو هر یکی دو هفته یک بار را در گربه سالم غیرعادی نمی‌داند، اما بیمارستان‌های VCA توصیه می‌کنند اگر بیش از ماهی یک بار رخ می‌دهد با دامپزشک تماس بگیرید. نتیجه عملی: اگر دفعات گلوله مو بیشتر از قبل شده، یا گربه عق می‌زند و چیزی بیرون نمی‌آید، آن را عادی فرض نکنید.

برای کم کردن گلوله مو، موهای گربه را مرتب برس بزنید تا موی مرده قبل از بلعیده شدن جمع شود. غذاهای مخصوص کنترل گلوله مو و خمیر مالت گربه ممکن است به عبور مو از روده کمک کنند، اما جای برس زدن و معاینه را نمی‌گیرند. لیس زدن بیش از حد گاهی نشانه خارش، درد یا استرس است؛ اگر همراه آن موهای گربه کم‌پشت شده، راهنمای ریزش موی گربه را هم ببینید.

تند غذا خوردن، پرخوری و تغییر ناگهانی غذا

گربه‌ای که غذا را خیلی سریع می‌بلعد، یا بعد از چند ساعت گرسنگی مقدار زیادی خشک‌خوراک می‌خورد، ممکن است کمی بعد همه را برگرداند. در خانه‌های چندگربه‌ای، رقابت سر ظرف غذا این مشکل را بیشتر می‌کند. تقسیم غذای روزانه به چند وعده کوچک‌تر کمک می‌کند؛ برای تعیین مقدار مناسب، مقاله چقدر به گربه غذا بدهم را بخوانید.

تغییر ناگهانی برند یا نوع غذا هم می‌تواند معده گربه را به هم بریزد. غذای جدید را طی حدود یک هفته، کم‌کم با غذای قبلی مخلوط کنید. اگر بین غذای خشک و مرطوب مردد هستید، مقایسه غذای خشک و مرطوب گربه به انتخابتان کمک می‌کند. حساسیت یا عدم تحمل غذایی هم ممکن است علت استفراغ مزمن باشد، اما تشخیصش با رژیم حذفی زیر نظر دامپزشک است، نه با عوض کردن پشت‌سرهم غذا.

مسمومیت و گیاهان سمی

گربه‌ها ممکن است به‌طور تصادفی مواد سمی بخورند: داروهای انسانی، مواد شوینده، ضدیخ خودرو، سموم حشره‌کش و برخی غذاهای انسانی مثل شکلات و پیاز. برخی گیاهان آپارتمانی و گل‌های شاخه‌بریده هم برای گربه سمی‌اند، از جمله گل نرگس.

خطرناک‌ترین مورد، گل‌های خانواده لیلیوم (سوسن) است. طبق سازمان غذا و داروی آمریکا، همه قسمت‌های این گیاه، حتی گرده و آب گلدان، برای گربه سمی است. اولین نشانه‌ها در ۰ تا ۱۲ ساعت ظاهر می‌شوند و شامل بی‌حالی، آبریزش دهان، استفراغ و بی‌اشتهایی است، و بدون درمان فوری ظرف ۲۴ تا ۷۲ ساعت به نارسایی کلیه می‌رسد. اگر حتی شک دارید گربه به لیلیوم دست زده، منتظر علامت نمانید و فورا به دامپزشک بروید.

بلعیدن نخ، کش و اجسام خارجی

نخ، کاموا، روبان، کش مو، نخ دندان و تکه‌های اسباب‌بازی از علت‌های مهم استفراغ در گربه‌های بازیگوش و جوان‌اند. نخ ممکن است دور زبان گیر کند و بقیه‌اش روده را جمع کند و آسیب جدی بزند. اگر سر نخی را از دهان یا مقعد گربه دیدید، آن را نکشید و گربه را فورا نزد دامپزشک ببرید.

انگل‌های روده

کرم‌های روده، به‌خصوص در بچه گربه‌ها و گربه‌هایی که از خیابان آمده‌اند، می‌توانند باعث استفراغ، اسهال، شکم برآمده و رشد ضعیف شوند. گاهی کرم در استفراغ یا مدفوع دیده می‌شود. برنامه ضدانگل را دامپزشک بر اساس سن و شرایط گربه تعیین می‌کند؛ نکات مراقبت از گربه‌های کم‌سن را در راهنمای نگهداری از بچه گربه ببینید.

در گربه‌ها، کرم قلب هم برخلاف سگ‌ها ممکن است به‌جای علائم قلبی با استفراغ یا سرفه و تنگی نفس خودش را نشان دهد. توضیح بیشتر در مقاله کرم قلب در گربه آمده است.

بیماری‌های معده و روده

وقتی گربه‌تان مشکل گوارشی دارد، ممکن است استفراغ، اسهال، تغییر در مدفوع، کاهش اشتها یا حساسیت به لمس شکم را ببینید. بیماری التهابی روده، پانکراتیت، یبوست شدید و توده‌های گوارشی از علت‌های استفراغ مزمن هستند. این بیماری‌ها فقط با معاینه و آزمایش تشخیص داده می‌شوند؛ مرور کامل‌تر آن‌ها در راهنمای بیماری‌های گوارشی گربه آمده است.

بیماری‌های کلیه، تیروئید و دیابت

استفراغ همیشه از خود دستگاه گوارش نیست. به گفته کرنل، دیابت، بیماری کلیه و پرکاری تیروئید هم از علت‌های شناخته‌شده استفراغ در گربه‌اند. اگر گربه مسن‌تان بیشتر آب می‌خورد، بیشتر ادرار می‌کند یا با وجود اشتها لاغر می‌شود، آزمایش خون لازم است.

عفونت‌ها

عفونت‌های ویروسی، باکتریایی یا انگلی می‌توانند با تب، کاهش اشتها و فعالیت، عطسه، اسهال و استفراغ همراه باشند. واکسیناسیون منظم، معاینه‌های دوره‌ای و محیط تمیز بهترین راه پیشگیری است، و درمان بستگی به نوع عفونت دارد که فقط دامپزشک می‌تواند تعیین کند.

عوارض جانبی داروها

برخی داروها ممکن است باعث استفراغ، اسهال یا بی‌اشتهایی شوند. اگر استفراغ بعد از شروع دارویی جدید آغاز شد، دارو را خودسرانه قطع نکنید و با دامپزشک تماس بگیرید. هرگز داروی انسانی، حتی مسکن‌های رایج خانگی، به گربه ندهید؛ بعضی از آن‌ها برای گربه بسیار سمی هستند.

رنگ و ظاهر استفراغ گربه چه می‌گوید؟

ظاهر استفراغ به‌تنها برای تشخیص کافی نیست، اما به دامپزشک سرنخ می‌دهد:

مایع زرد یا کف سفید: معمولا شیره معده یا صفرا، گاهی وقتی معده مدت طولانی خالی مانده. اگر تکرار شود، باید بررسی شود.
غذای کامل و هضم‌نشده: اغلب نشانه تند خوردن یا برگرداندن غذاست.
توده لوله‌ای مو: گلوله مو.
سبز: ممکن است صفرا یا گیاه خورده‌شده باشد؛ اگر به گیاه آپارتمانی دسترسی داشته، نوع گیاه را پیدا کنید.
قرمز یا شبیه تفاله قهوه: احتمال خون؛ فوری دامپزشک.
کرم یا تکه نخ و پلاستیک: نمونه یا عکسش را برای دامپزشک نگه دارید.

مراقبت در خانه: چه کنید و چه نکنید

اگر گربه بالغ و سالم شما یک یا دو بار بالا آورده، سرحال است و هیچ‌کدام از نشانه‌های خطر را ندارد، می‌توانید در خانه مراقبش باشید:

آب تازه همیشه در دسترس باشد.
چند ساعت به معده‌اش استراحت بدهید، بعد غذای معمولش را در وعده‌های خیلی کوچک و با فاصله بدهید. دامپزشک ممکن است برای چند روز غذای سبک و زودهضم پیشنهاد کند.
تعداد دفعات استفراغ، اشتها، مدفوع و میزان فعالیت را یادداشت کنید.
اگر ظرف حدود ۴۸ ساعت بهتر نشد، یا در این مدت یکی از نشانه‌های خطر ظاهر شد، به دامپزشک بروید.

کارهایی که نباید بکنید:

داروی ضدتهوع یا هر داروی انسانی ندهید.
برای کنترل تهوع به کت‌نیپ یا داروهای گیاهی تکیه نکنید؛ شواهدی برای این کاربرد وجود ندارد.
شیر گاو ندهید؛ بسیاری از گربه‌های بالغ لاکتوز را خوب هضم نمی‌کنند.
گربه را بیش از یک روز بدون غذا نگذارید، و برای بچه گربه‌ها اصلا صبر طولانی نکنید.
غذا یا آب را به زور در دهان گربه‌ای که پشت‌سرهم بالا می‌آورد نریزید.
برای بیرون آوردن سم خودتان گربه را وادار به استفراغ نکنید؛ این کار فقط باید با دستور دامپزشک انجام شود.

پیشگیری از بالا آوردن گربه

تغذیه منظم: غذای کامل و مناسب سن در چند وعده کوچک، و تغییر تدریجی غذا.
برس زدن: به‌خصوص در گربه‌های مو بلند و در فصل ریزش مو.
خانه امن: لیلیوم و گیاهان سمی را به خانه نیاورید؛ دارو، شوینده، نخ، کش و سوزن را دور از دسترس نگه دارید و بعد از بازی با اسباب‌بازی‌های نخ‌دار آن‌ها را جمع کنید.
کنترل انگل: طبق برنامه‌ای که دامپزشک تعیین می‌کند.
کم کردن استرس: جابه‌جایی، مهمان یا حیوان جدید ممکن است در برخی گربه‌ها با بی‌اشتهایی و مشکل گوارشی همراه شود. نشانه‌های رفتاری را در مقاله افسردگی گربه ببینید، اما قبل از نسبت دادن استفراغ به استرس، بیماری را کنار بگذارید.
معاینه سالانه: برای گربه‌های مسن، معاینه و آزمایش خون دوره‌ای بیماری‌های کلیه و تیروئید را زودتر پیدا می‌کند.

سوالات متداول درباره بالا آوردن گربه

آیا بالا آوردن گربه طبیعی است؟

استفراغ گاه‌به‌گاه، مثلا دفع گلوله مو، در بسیاری از گربه‌ها دیده می‌شود و اگر گربه بعدش سرحال باشد معمولا جای نگرانی نیست. اما استفراغ بیش از یک بار در هفته، یا همراه بی‌حالی، بی‌اشتهایی، خون، اسهال یا کاهش وزن، طبیعی نیست و باید بررسی شود.

چرا گربه‌ام بلافاصله بعد از غذا خوردن بالا می‌آورد؟

شایع‌ترین دلیل، تند یا زیاد خوردن است که معمولا به‌صورت برگرداندن غذای هضم‌نشده دیده می‌شود. وعده‌های کوچک‌تر و جدا کردن ظرف غذای گربه‌ها کمک می‌کند. اگر با این تغییرات بهتر نشد، ممکن است مشکل مری، حساسیت غذایی یا بیماری گوارشی در کار باشد و معاینه لازم است.

استفراغ زرد یا کف سفید در گربه یعنی چه؟

معمولا شیره معده یا صفراست و گاهی وقتی معده گربه مدت طولانی خالی مانده دیده می‌شود. یک بار آن در گربه سرحال معمولا جدی نیست، اما اگر تکرار شود یا با بی‌اشتهایی و بی‌حالی همراه باشد، به دامپزشک مراجعه کنید.

آیا خمیر مالت جلوی بالا آوردن گربه را می‌گیرد؟

خمیر مالت فقط برای استفراغی که علتش گلوله مو است ممکن است کمک کند و روی علت‌های دیگر مثل مسمومیت، انسداد یا بیماری اثری ندارد. اگر گربه با وجود مصرف آن هنوز زیاد بالا می‌آورد، علت دیگری را باید بررسی کرد.

بچه گربه‌ام بالا می‌آورد؛ چقدر می‌توانم صبر کنم؟

بچه گربه‌ها ذخیره انرژی و آب کمی دارند و خیلی سریع‌تر از گربه بالغ دچار کم‌آبی و افت قند می‌شوند. اگر بچه گربه بیش از یک بار بالا آورده، اسهال دارد یا نمی‌خورد، همان روز او را نزد دامپزشک ببرید.

آیا گربه‌ای که بالا آورده را باید گرسنه نگه داشت؟

استراحت کوتاه چند ساعته به معده در گربه بالغ سالم ایرادی ندارد، اما گرسنگی طولانی برای گربه خطرناک است. اگر گربه بیش از یک روز غذا نخورده، یا دامپزشک برنامه دیگری نداده، صبر نکنید و او را معاینه کنید.

جمع‌بندی

یک بار بالا آوردن در گربه‌ای که سرحال است معمولا با گلوله مو، تند غذا خوردن یا تغییر غذا توضیح داده می‌شود و با آب کافی، وعده‌های کوچک و زیر نظر گرفتن گربه برطرف می‌شود. اما استفراغ مکرر، خون، بی‌حالی، احتمال خوردن سم یا نخ، و استفراغ در بچه گربه یا گربه مسن نیاز به دامپزشک دارد، و دیر رسیدن در مواردی مثل لیلیوم یا انسداد روده جبران‌پذیر نیست.

قدم بعدی: اگر علت استفراغ گربه‌تان گلوله مو است، برس زدن منظم را از همین هفته شروع کنید؛ وسایل مناسب را می‌توانید در دسته لوازم نظافت و نگهداری گربه ببینید. پت‌سازه این دسته محصولات را می‌فروشد، اما برس زدن جای معاینه دامپزشکی را نمی‌گیرد.