حمام سگ: هر چند وقت یک بار و چطور سگ را درست بشوییم

تیم پت‌سازه به‌روزرسانی ۱۱ مهر ۱۴۰۵ ۱۵ دقیقه مطالعه

حمام سگ برای بیشتر سگ‌های سالم خانگی هر چند هفته تا چند ماه یک بار کافی است؛ یعنی وقتی مو واقعاً کثیف شده یا بو گرفته است. سگ را فقط با شامپوی مخصوص سگ و آب ولرم بشویید، خیلی خوب آبکشی کنید و تا خشک‌شدن کامل مو و زیرکرک در جای گرم نگهش دارید.

در ادامه می‌خوانید تناوب حمام برای هر نوع مو چقدر است، شستن سگ با شامپو بچه یا صابون چه ایرادی دارد، بعد از واکسن کی می‌شود سگ را شست، مراحل شستن و خشک کردن چیست و در چه شرایطی به‌جای حمام باید سراغ دامپزشک رفت.

حمام سگ چند وقت یکبار لازم است؟

عدد ثابتی برای همهٔ سگ‌ها وجود ندارد. VCA می‌گوید بیشتر سگ‌ها فقط گاه‌به‌گاه، معمولاً وقتی مو کثیف شده یا «بوی سگ» گرفته، به حمام نیاز دارند و برای نژادهای کم‌ریزش فاصلهٔ حدود شش تا هشت هفته را ذکر می‌کند. PetMD حدود ماهی یک بار را برای بیشتر سگ‌ها مناسب می‌داند، به شرطی که با وضعیت خود سگ تنظیم شود.

حمام بیش از حد هم ضرر دارد. طبق AKC، شستن پشت‌سرهم چربی طبیعی پوست و مو را از بین می‌برد و پوست را خشک می‌کند؛ پوست خشک هم خارش و پوسته‌ریزی می‌آورد. جدول زیر یک نقطهٔ شروع است، نه قانون:

نوع سگ	مثال	تناوب معمول	نکتهٔ اصلی
موکوتاه و یک‌لایه	دوبرمن، پیت‌بول	فقط وقتی کثیف شد یا بو گرفت	برس یا دستکش هفتگی بیشتر از حمام کمک می‌کند
دولایه با زیرکرک	ژرمن شپرد، هاسکی، پامرانین و اشپیتز	فقط هنگام نیاز؛ معمولاً هر یک تا چند ماه	برس قبل از حمام و خشک کردن کامل زیرکرک
موبلند و کم‌ریزش	شیتزو، مالتیز، یورکشایر، پودل	معمولاً هر ۳ تا ۸ هفته، بسته به طول مو و مدل اصلاح	گره‌ها را قبل از خیس‌شدن باز کنید
توله زیر ۳ تا ۴ ماه	همهٔ نژادها	معمولاً پارچهٔ نمدار ولرم کافی است	زود سرد می‌شود؛ فوری خشک شود
سگ با بیماری پوستی	هر نژادی	فقط طبق برنامهٔ دامپزشک	شامپوی درمانی را خودسرانه انتخاب نکنید

سگی که در پارک در گل غلت زده یا در آب کثیف رفته، همان روز به شست‌وشو نیاز دارد، حتی اگر هفتهٔ پیش حمام شده باشد. اما اگر در آپارتمان بوی سگ آزارتان می‌دهد، حمام بیشتر راه‌حل نیست؛ شستن جای خواب، تهویه و برس‌کشی منظم اثر ماندگارتری دارند. نکته‌های کنترل بو و نظافت خانه را در راهنمای نگهداری سگ در آپارتمان ببینید.

حمام سگ با شامپو بچه، صابون یا آب خالی

پرسش «می‌شود سگ را با شامپو بچه شست؟» یکی از پرجست‌وجوترین سؤال‌های این موضوع است و منابع معتبر هم دقیقاً یک جواب نمی‌دهند:

VCA: سگ را فقط با شامپوی مخصوص سگ بشویید؛ ضخامت و pH (اسیدیتهٔ) پوست سگ با پوست انسان فرق دارد و شامپوی انسان، حتی شامپوی بچه، برای پوست سگ بیش از حد تند است.
AKC: پوست سگ از پوست انسان نازک‌تر است و pH آن به خنثی نزدیک‌تر؛ شامپوی انسانی لایهٔ محافظ اسیدی پوست را به هم می‌زند و بعد از چند بار استفاده، مو خشک و کدر و پوست خارش‌دار می‌شود. در عین حال AKC می‌گوید استفادهٔ خیلی گاه‌به‌گاه احتمالاً آسیبی نمی‌زند و شامپوی بچهٔ ملایم با pH خنثی را برای سگ‌های موکوتاه، در حد گزینهٔ جایگزین، قابل قبول می‌داند.

جمع‌بندی صادقانهٔ ما: شامپوی بچه برای حمام‌های معمول سگ مناسب نیست. اگر سگ در شرایط اضطراری کثیف شده و شامپوی سگ در دسترس ندارید، یک بار شستن با شامپوی بچهٔ ملایم و بدون عطر، با آبکشی خیلی کامل، معمولاً از شامپوی بزرگسالان، صابون یا شوینده کم‌خطرتر است. برای سگی که خارش، قرمزی یا بیماری پوستی دارد، همین یک بار را هم به نظر دامپزشک بسپارید و برای دفعهٔ بعد شامپوی مخصوص سگ بخرید.

با چه چیزی بشوییم؟	نتیجه	دلیل
شامپوی مخصوص سگ	انتخاب درست	VCA نوع بدون عطر و ملایم (هیپوآلرژنیک) را پیشنهاد می‌کند
آب ولرم خالی	برای گل و خاک سطحی مناسب	چربی و بو را کامل پاک نمی‌کند؛ باز هم خشک کردن لازم است
شامپو بچه	فقط اضطراری و گاه‌به‌گاه	VCA آن را تند می‌داند؛ AKC استفادهٔ نادر را کم‌خطر می‌داند
شامپوی انسان بزرگسال	نه	با pH پوست سگ جور نیست؛ خشکی و خارش
صابون	نه برای حمام معمول	AKC: pH پوست سگ را بالا می‌برد
مایع ظرفشویی	نه	PetMD و AKC: چربی طبیعی پوست را می‌شوید و پوست را تحریک می‌کند
تاید، پودر لباسشویی، سفیدکننده	هرگز	شویندهٔ قوی برای پارچه است، نه پوست؛ سگ باقی‌ماندهٔ آن را هم می‌لیسد
شامپوی درمانی یا ضدکک	فقط با تجویز دامپزشک	انتخاب ماده و مدت ماندن روی پوست به تشخیص بستگی دارد

حمام سگ بعد از واکسن

در منابعی که برای این مقاله بررسی کردیم، هیچ‌کدام عدد مشخصی برای فاصلهٔ حمام بعد از واکسن نداده‌اند و توصیهٔ کلینیک‌ها هم با هم فرق دارد. آنچه روشن است این است که طبق VCA، عوارض خفیف واکسن مثل بی‌حالی، کم‌اشتهایی، تب خفیف و حساسیت محل تزریق معمولاً در روز اول دیده می‌شوند.

پس روش محتاطانه این است:

روز واکسن و روز بعد سگ را حمام نکنید و فقط زیر نظرش داشته باشید.
تا وقتی سگ کاملاً سرحال نشده و محل تزریق حساس است، حمام را عقب بیندازید و آن ناحیه را نمالید.
اگر کثیف شده، با پارچهٔ نمدار ولرم فقط قسمت آلوده را تمیز و فوری خشک کنید.
برای توله‌ای که هنوز دورهٔ واکسنش تمام نشده، آرایشگاه و حمام عمومی حیوانات را به بعد موکول کنید؛ این جاها محل رفت‌وآمد سگ‌های دیگرند.
فاصلهٔ دقیق را از همان دامپزشکی بپرسید که واکسن را زده است.

ورم صورت، کهیر، استفراغ مکرر، تنگی نفس یا بی‌حالی شدید بعد از واکسن اورژانس است و ربطی به حمام ندارد؛ فوراً به کلینیک بروید. برنامهٔ نوبت‌ها و عوارض را در جدول واکسن سگ و علائم هشدار بخوانید.

آماده‌سازی قبل از حمام کردن سگ

برس بزنید: VCA تأکید می‌کند گره‌ها و خار و خاشاک را قبل از حمام از مو خارج کنید، چون گره بعد از خیس‌شدن تقریباً باز نمی‌شود. گره‌ای را که به پوست چسبیده با قیچی نبرید و به آرایشگر یا دامپزشک بسپارید.
وسایل دم دست: شامپوی سگ، دو یا سه حوله، لیوان یا دوش دستی، پارچهٔ نرم برای صورت، دو تکه پنبه و یک زیرانداز ضدلغزش یا حوله برای کف وان.
جا: سگ کوچک در تشت یا سینک بزرگ، سگ بزرگ در وان یا زیر دوش. در روزهای گرم تابستان، حیاط یا بالکن امن هم می‌شود، اما سگ خیس را زیر آفتاب داغ رها نکنید.
آب: ولرم، نه داغ و نه سرد. دمای آبگرمکن‌های خانگی ممکن است ناگهان عوض شود؛ آب را با مچ دست امتحان کنید و در طول کار هم چک کنید.
زمان: بعد از پیاده‌روی و دستشویی، وقتی سگ آرام است. در زمستان، روزی را انتخاب کنید که لازم نیست سگ تا چند ساعت بیرون برود.

مراحل حمام کردن سگ قدم‌به‌قدم

گوش‌ها: یک تکه پنبه را آرام و سطحی در ورودی هر گوش بگذارید تا آب وارد نشود؛ آن را به داخل فشار ندهید و یادتان باشد بعد از حمام بردارید.
خیس کردن: از گردن به پایین، با دوش ملایم یا لیوان، مو را تا نزدیک پوست خیس کنید. در سگ‌های پرمو این مرحله بیشتر از آنچه فکر می‌کنید طول می‌کشد.
شامپو: شامپو را از گردن به سمت دم تا پوست ماساژ دهید. پنجه‌ها، لای انگشتان، زیر بغل، زیر شکم و اطراف مقعد معمولاً آلوده‌ترند.
شامپوی درمانی: اگر دامپزشک شامپوی درمانی داده، مدت ماندن آن روی پوست را دقیقاً طبق دستورش رعایت کنید. شامپوی معمولی به ماندن نیاز ندارد.
آبکشی طولانی: مهم‌ترین مرحله است. AKC می‌گوید آبکشی باید خیلی بیشتر از کف کردن طول بکشد؛ تا وقتی آب کاملاً شفاف و بدون کف از مو بیرون نیاید ادامه دهید و زیر بغل و زیر سینه را دوباره چک کنید. شامپوی باقی‌مانده خارش و تحریک می‌آورد.
نرم‌کننده (اختیاری): VCA استفاده از نرم‌کنندهٔ مخصوص سگ را بعد از شامپو برای برگرداندن رطوبت پوست و کم کردن شوره مفید می‌داند؛ آبکشی آن را طبق دستور روی برچسب انجام دهید.
صورت در آخر: صورت را با پارچهٔ نرم و نمدار، بدون شامپو، تمیز کنید. آب را روی سر نریزید و شیر آب را با فشار زیاد جلوی صورت نگیرید.

کل کار را آرام و تا جای ممکن کوتاه انجام دهید، با صدای آرام حرف بزنید و در پایان به سگ تشویقی بدهید تا حمام بعدی راحت‌تر شود.

خشک کردن سگ بعد از حمام

سگ را در حوله بپیچید و آب را با فشار ملایم بگیرید. PetMD می‌گوید مالش شدید، مو را گره می‌زند و ممکن است پوست را تحریک کند.
حوله را وقتی خیس شد با حولهٔ خشک عوض کنید؛ سگ‌های بزرگ و پرمو چند حوله لازم دارند.
سشوار فقط روی دمای کم یا خنک و با فاصله از پوست، و فقط اگر سگ از صدایش نمی‌ترسد. هم‌زمان مو را در جهت رشدش برس بزنید.
تا خشک‌شدن کامل، سگ را در اتاقی گرم و دور از جریان مستقیم کولر یا پنکه نگه دارید. در زمستان سگ نیمه‌خشک را بیرون نبرید.
پنبه‌های گوش را بردارید و ورودی گوش را با پنبهٔ خشک آرام خشک کنید.

بسیاری از سگ‌ها بعد از حمام خودشان را تکان می‌دهند، به فرش می‌مالند یا با هیجان در خانه می‌دوند. این معمولاً طبیعی است؛ اما اگر همراه با خاراندن مداوم، قرمزی یا لیسیدن یک نقطه است، شامپو یا آبکشی ناقص را بررسی کنید و در صورت ادامه با دامپزشک مشورت کنید.

مراقبت از گوش و چشم هنگام حمام

گوش: مجرای گوش سگ عمیق و خمیده است و آبی که داخل آن بماند، زمینهٔ التهاب و عفونت را فراهم می‌کند. به همین دلیل پنبه در ورودی گوش و خشک کردن آن بعد از حمام اهمیت دارد. گوش‌پاک‌کن پنبه‌ای، دستمال یا انگشت را داخل مجرای گوش نکنید. بوی بد، ترشح، قرمزی، تکان دادن مکرر سر یا خاراندن گوش یعنی مراجعه به دامپزشک، نه شستن بیشتر.

چشم: شامپو را از چشم دور نگه دارید و دور چشم را فقط با پارچهٔ نمدار تمیز کنید. اگر کف وارد چشم شد، با مقدار زیادی آب تمیز و ولرم به آرامی بشویید. اگر بعد از آن چشم قرمز ماند، سگ چشمش را بسته نگه داشت یا اشک‌ریزش ادامه یافت، همان روز سگ را به دامپزشک نشان دهید. هیچ قطره‌ای را بدون تجویز در چشم سگ نریزید.

حمام توله سگ

توله‌ها زودتر از سگ بالغ سرد می‌شوند. طبق AKC، تا حدود ۳ یا ۴ ماهگی معمولاً یک پارچهٔ نمدار ولرم برای تمیز کردن توله کافی است و حمام کامل، اگر لازم شد، باید کوتاه، با آب ولرم و شامپوی ملایم مخصوص توله یا سگ انجام شود. VCA هم می‌گوید توله‌ای که در دورهٔ آموزش دستشویی خودش را آلوده کرده، همان موقع تمیز شود.

چند نکته برای توله:

حمام را کوتاه نگه دارید و توله را فوری و کامل خشک کنید، به‌خصوص در هوای سرد.
از همان هفته‌های اول لمس پنجه، گوش و دهان و صدای آب را با تشویق همراه کنید تا حمام‌های سال‌های بعد با ترس همراه نباشد.
توله‌ای که بی‌حال است، اسهال یا استفراغ دارد یا تازه واکسن زده، حمام نکنید.
اولین حمام توله‌ای که تازه به خانه آمده را به بعد از معاینهٔ دامپزشکی بگذارید.

برنامهٔ کامل ماه‌های اول، از غذا تا اجتماعی‌سازی، در راهنمای نگهداری از توله سگ آمده است.

حمام سگ‌ های موبلند

سگ‌های موبلند: ژرمن، هاسکی، پامرانین و اشپیتز

این سگ‌ها زیر موی رویی یک لایهٔ نرم و پرپشت (زیرکرک) دارند. مشکل اصلی آن‌ها، رطوبتی است که بعد از حمام زیر همین لایه می‌ماند. AKC هشدار می‌دهد زیرکرکی که مرتب برس نخورده و فشرده شده، رطوبت را کنار پوست نگه می‌دارد و زمینهٔ عفونت پوستی را فراهم می‌کند؛ این مسئله در تابستان‌های شرجی شمال و جنوب ایران جدی‌تر است.

قبل از حمام، موی مرده را کامل با برس مخصوص زیرکرک خارج کنید.
آب و شامپو باید تا پوست برسد، نه فقط روی موی بیرونی.
خشک کردن را تا ریشه ادامه دهید؛ ظاهر خشک موی رویی کافی نیست.
موی سگ دولایه را برای خنک شدن در تابستان نتراشید؛ AKC تراشیدن را فقط وقتی مجاز می‌داند که گره و تجمع مو اجازهٔ خشک شدن پوست را ندهد.

برنامهٔ برس و نظافت هر نژاد را در پروفایل خودش ببینید: نگهداری و ریزش موی ژرمن شپرد، مراقبت از موی پامرانین و نگهداری سگ هاسکی. یادتان باشد حمام، ریزش فصلی را متوقف نمی‌کند؛ اگر ریزش بیش از معمول است، علت‌ها و راه کنترل ریزش مو را بخوانید.

سگ‌های موبلند: شیتزو، مالتیز، یورکشایر و پودل

این نژادها موی کمی می‌ریزند، اما موی مرده لای موهای بلند گیر می‌کند و گره می‌خورد. گره‌ها را حتماً قبل از خیس‌شدن باز کنید و بعد از حمام مو را کامل خشک کنید؛ موی نیمه‌خشک نزدیک پوست جای مناسبی برای مشکلات پوستی است. دور چشم و ریش این سگ‌ها زودتر کثیف می‌شود و تمیز کردن روزانه با پارچهٔ نمدار از حمام پشت‌سرهم بهتر است. برای برنامهٔ دقیق برس و حمام این نژاد، راهنمای نگهداری سگ شیتزو را ببینید.

چه زمانی سگ را حمام نکنید و سراغ دامپزشک بروید؟

در این موقعیت‌ها حمام سگ خانگی یا کافی نیست یا حتی کار را بدتر می‌کند:

خارش شدید، قرمزی، زخم، ریزش موضعی مو یا بوی بد پوست: شستن مکرر با شامپوهای مختلف پیدا کردن علت را سخت‌تر می‌کند. اول علت را با دامپزشک پیدا کنید؛ علت‌های رایج را در خارش و حساسیت پوستی سگ بخوانید.
کک یا کنهٔ فراوان: شامپوی معمولی کک را درمان نمی‌کند و محصولات ضدکک باید با نظر دامپزشک انتخاب شوند. بعضی محصولات موضعی هم با حمام زودهنگام کم‌اثر می‌شوند. روش درست جدا کردن کنه و زمان‌بندی حمام را در راهنمای کک و کنهٔ سگ ببینید.
آلودگی به مادهٔ سمی: رنگ، قیر، روغن موتور، بنزین، ضدیخ یا مادهٔ شیمیایی ناشناخته. نگذارید سگ خودش را بلیسد و همان لحظه با دامپزشک تماس بگیرید. از تینر، نفت یا حلال برای پاک کردن مو استفاده نکنید.
سگ بیمار یا بی‌حال، سگی که تب، استفراغ یا اسهال دارد.
زخم باز، بخیه یا جراحی اخیر مثل عقیم‌سازی؛ زمان اولین حمام را دامپزشک تعیین می‌کند.
گره‌های شدید و نمدی‌شده که به پوست چسبیده‌اند.
بوی بد مداوم از گوش یا دهان که با حمام برطرف نمی‌شود.

جایگزین‌های حمام کامل

تمیز کردن پنجه بعد از پیاده‌روی: با پارچهٔ نمدار ولرم لای انگشتان را پاک و خشک کنید. برای گردوخاک و گل روزانهٔ شهر، همین کافی است.
تمیز کردن موضعی: فقط قسمت آلوده، مثلاً اطراف مقعد یا زیر شکم، را بشویید و خشک کنید.
برس‌کشی منظم: موی مرده، خاک و بخش زیادی از بو را می‌گیرد و فاصلهٔ حمام‌ها را بیشتر می‌کند.
شامپوی خشک یا فوم: فقط محصولی که برای سگ ساخته شده است.
آرایشگاه حیوانات: برای سگ‌های خیلی بزرگ، موبلند یا ترسو. قبل از رفتن بپرسید آیا کارت واکسن کامل می‌خواهند و سگ‌ها را از هم جدا نگه می‌دارند یا نه.

لوازم نظافت: آنچه پت‌سازه دارد و ندارد

صادقانه بگوییم: پت‌سازه شامپو، نرم‌کننده، برس، شانه یا سشوار حیوانات نمی‌فروشد. شامپوی مخصوص سگ را از داروخانهٔ دامپزشکی یا پت‌شاپ معتبر بخرید، به تاریخ انقضا و سالم بودن بسته‌بندی دقت کنید و برای سگی که مشکل پوستی دارد، انتخاب را به دامپزشک بسپارید.

آنچه پت‌سازه در دستهٔ لوازم نظافت و نگهداری دارد، دو وسیلهٔ ساده است: دستکش دورو برای جمع کردن موی مرده هنگام نوازش، و رولر موگیر قابل شست‌وشو برای موی نشسته روی مبل و لباس. این‌ها بین حمام‌ها به تمیز ماندن خانه کمک می‌کنند، اما جای برس مخصوص زیرکرک، حمام یا درمان پوستی را نمی‌گیرند.

سوالات متداول درباره حمام سگ

آیا می‌شود سگ را هر هفته حمام کرد؟

برای سگ سالم معمولاً لازم نیست و ممکن است پوست را خشک کند. استثناها سگ‌هایی هستند که دامپزشک برایشان حمام درمانی منظم تجویز کرده، یا سگ‌های موبلندی که آرایشگر برای مدل موی خاص برنامهٔ فشرده‌تری می‌دهد. اگر فقط بو مشکل است، اول جای خواب، گوش و دهان را بررسی کنید.

شستن سگ با آب خالی کافی است؟

برای گل، خاک و آلودگی سطحی معمولاً بله، و وقتی شامپوی سگ در دسترس نیست، گزینهٔ امن‌تری از صابون و شوینده است. اما چربی، بوی ماندگار و آلودگی چسبنده با آب خالی پاک نمی‌شود. در هر صورت، سگ را کامل خشک کنید.

سگ بعد از حمام هم بو می‌دهد؛ چرا؟

موی نیمه‌خشک، به‌خصوص در سگ‌های دولایه، خودش بو می‌گیرد. اگر سگ کامل خشک شده و بو هنوز تند است، منبع آن ممکن است گوش، دهان و دندان، پوست یا غدد مقعدی باشد و باید دامپزشک بررسی کند؛ حمام بیشتر آن را حل نمی‌کند.

سگم از حمام می‌ترسد؛ چه کنم؟

کار را مرحله‌به‌مرحله جلو ببرید: چند روز فقط ورود به وان خالی با تشویقی، بعد صدای آب، بعد خیس کردن پاها. کف ضدلغزش بگذارید، آب را با لیوان بریزید نه با فشار شیر، و هر قدم را کوتاه کنید. اگر سگ می‌غرد یا گاز می‌گیرد، زور نزنید و از آرایشگر یا دامپزشک کمک بگیرید.

در زمستان سگ را چطور حمام کنیم؟

حمام را فقط وقتی لازم است انجام دهید، اتاق را از قبل گرم کنید، سگ را تا ریشهٔ مو خشک کنید و تا چند ساعت بیرون نبرید. در روزهای خیلی سرد، تمیز کردن موضعی و پنجه‌ها معمولاً کافی است.

آیا می‌توانم سگ را با سشوار خودم خشک کنم؟

بله، به شرطی که روی دمای کم یا خنک و با فاصله از پوست باشد و سگ از صدایش نترسد. باد داغ و نزدیک به پوست ممکن است پوست را بسوزاند. در غیر این صورت چند حوله و اتاق گرم روش امن‌تری است.

منابع

VCA Animal Hospitals — Grooming and Coat Care for Your Dog (vcahospitals.com/know-your-pet/grooming-and-coat-care-for-your-dog)
American Kennel Club — Can You Use Human Shampoo on Dogs? (akc.org/expert-advice/health/human-shampoo-on-dogs)
American Kennel Club — Can I Wash My Dog With Soap? (akc.org/expert-advice/health/can-i-wash-my-dog-with-soap)
American Kennel Club — Bathing Your Puppy: A Step-by-Step Guide (akc.org/expert-advice/health/bathing-your-puppy-step-by-step-guide)
American Kennel Club — How Should You Groom a Double-Coated Dog? (akc.org/expert-advice/health/how-to-groom-a-double-coated-dog)
PetMD — How To Bathe a Dog (petmd.com/dog/grooming/how-to-bathe-a-dog)

جمع‌بندی: حمام سگ به‌اندازه، خشک کردن کامل

برای بیشتر سگ‌ها، برس‌کشی منظم و تمیز کردن پنجه و نقاط آلوده از حمام زیاد مهم‌تر است. حمام سگ را وقتی لازم است، با آب ولرم و شامپوی مخصوص سگ انجام دهید، طولانی آبکشی کنید و سگ را تا ریشهٔ مو خشک کنید. شامپو بچه فقط گزینهٔ اضطراری است، روز واکسن و روز بعد را برای حمام کنار بگذارید و هر خارش، زخم یا بوی ماندگار را به دامپزشک نشان دهید. قدم بعدی: اگر سگ‌تان زیاد مو می‌ریزد یا بو می‌دهد، مقاله‌های دیگر بخش نگهداری و سلامت سگ را هم ببینید.