راهنمای حمام کردن گربه در خانه
حمام کردن گربه در بیشتر موارد لازم نیست؛ گربهٔ سالم هر روز مدت زیادی خودش را تمیز میکند. فقط وقتی بدنش به مادهای چسبنده یا بدبو آلوده شده، خودش نمیتواند خود را تمیز کند یا دامپزشک دستور داده، او را بشویید.
اگر حمام واقعاً لازم است، کوتاه، با آب ولرم، فقط با شامپوی مخصوص گربه و در اتاقی گرم انجام شود و گربه تا خشکشدن کامل در جای گرم بماند. در ادامه میخوانید چه زمانی حمام لازم است، چه زمانی بهجای حمام باید سراغ دامپزشک بروید و چطور کار را قدمبهقدم و با کمترین استرس انجام دهید.
آیا گربهها اصلاً به حمام نیاز دارند؟
گربه با زبان زبرش موهای مرده، گرد و خاک و بو را از بدنش پاک میکند و این رفتار بخشی طبیعی از روز اوست؛ دربارهٔ این عادت و دیگر رفتارهای ذاتی، مقالهٔ خصوصیات و رفتارهای طبیعی گربهها را ببینید. به همین دلیل گربهٔ سالم آپارتمانی معمولاً هیچوقت به حمام دورهای نیاز ندارد.
حمام کردن مکرر نهفقط کمکی نمیکند، بلکه چربی طبیعی پوست را میشوید و ممکن است پوست را خشک و تحریک کند. برای بیشتر گربهها هم خیسشدن و مهار شدن تجربهای استرسزاست. پس سؤال درست این نیست که «هر چند وقت گربه را بشوییم؟» بلکه این است که «آیا این گربه الان واقعاً به حمام نیاز دارد؟»
یک نکتهٔ مهم: اگر گربهای که قبلاً تمیز بود، ناگهان ظاهری کثیف، موهای چرب و گرهخورده یا بوی بد پیدا کرده، احتمالاً مشکل «کثیفی» نیست؛ گربه دیگر نمیتواند یا نمیخواهد خودش را تمیز کند. درد مفاصل، چاقی، مشکلات دهان و دندان و بیماریهای دیگر از علتهای رایج آن هستند و این گربه پیش از حمام به معاینه نیاز دارد.
چه زمانی بهجای حمام، فوراً سراغ دامپزشک بروید؟
در این موقعیتها حمام خانگی یا کافی نیست یا حتی خطرناک است:
- آلودگی به مادهٔ سمی: بنزین، روغن موتور، رنگ، ضدیخ، مواد شوینده یا هر مادهٔ شیمیایی روی مو. گربه با لیسیدن آن مسموم میشود. نگذارید خودش را بلیسد و همان لحظه با دامپزشک تماس بگیرید.
- نشانههای بیماری: بیحالی، بیاشتهایی، تب، تنفس دشوار، استفراغ یا اسهال؛ گربهٔ بیمار را حمام نکنید.
- زخم باز، بخیه یا جراحی اخیر.
- خارش شدید، کک فراوان، ریزش موضعی مو یا پوستهٔ پوست؛ اینها با حمام معمولی حل نمیشوند و درمان به تشخیص دامپزشک نیاز دارد.
- گرهها و نمدیشدن شدید مو که به پوست چسبیدهاند.
- بچهگربهٔ خیلی کوچک یا ضعیف که هنوز نمیتواند دمای بدنش را خوب حفظ کند.
- بوی بد مداوم از دهان، گوش، پوست یا ناحیهٔ مقعد که با تمیز کردن برطرف نمیشود.
چه زمانی حمام کردن گربه لازم است؟
این جدول کمک میکند تصمیم بگیرید:
| وضعیت | اقدام درست |
|---|---|
| گربهٔ سالم خانگی که فقط «بوی گربه» میدهد یا مو میریزد | حمام لازم نیست؛ شانه یا برس زدن منظم کافی است |
| آلودگی به گل، غذای چسبنده یا مدفوع روی موهای پشت بدن | اول تمیز کردن موضعی با پارچهٔ نمدار؛ اگر نشد، حمام کوتاه |
| گربهٔ چاق، سالمند یا مبتلا به درد مفاصل که نمیتواند خودش را تمیز کند | حمام یا تمیز کردن موضعی گاهبهگاه، همراه با بررسی علت با دامپزشک |
| بیماری پوستی یا آلرژی | فقط طبق دستور دامپزشک و با شامپوی تجویزشده |
| نژادهای بیمو مانند اسفینکس | تمیز کردن دورهای چربی پوست؛ تناوب را از دامپزشک بپرسید |
| گربهٔ خیابانی تازه به خانه آمده | اول معاینه و درمان انگل، بعد در صورت نیاز حمام |
| آلودگی به مادهٔ سمی یا ناشناخته | تماس فوری با دامپزشک |
آمادهسازی قبل از حمام
بیشتر حمامهای ناموفق بهخاطر آماده نبودن خراب میشوند؛ اگر وسط کار دنبال حوله بگردید، گربه فرار میکند. پیش از آوردن گربه این کارها را انجام دهید:
- ناخنها را یکی دو روز قبل کوتاه کنید تا خراشها کمتر شود. روش کوتاه کردن ناخن را در مقالهٔ پنجه کشیدن گربه و مراقبت از ناخن ببینید.
- موها را قبل از خیسشدن شانه کنید. آب گرهها را سفتتر میکند. گرههای چسبیده به پوست را هرگز با قیچی نبرید؛ بریدن پوست نازک گربه بسیار آسان است و این کار را به دامپزشک یا آرایشگر حیوانات بسپارید.
- وسایل را دم دست بگذارید: شامپوی مخصوص گربه، دو یا سه حولهٔ خشک، یک لیوان یا پارچ، پارچهٔ نرم برای صورت و یک حوله یا زیرانداز لاستیکی کف وان یا تشت تا پای گربه لیز نخورد.
- مکان: سینک بزرگ، تشت یا وان، در اتاقی گرم و بدون کوران. در را ببندید تا گربهٔ خیس در خانه فرار نکند.
- آب: ولرم، نه داغ و نه سرد. دما را با آرنج یا داخل مچ دست امتحان کنید؛ پوست گربه از پوست ما نازکتر و به دمای زیاد حساستر است. عمق آب کم باشد، حداکثر تا نیمهٔ پاها.
- زمان: وقتی گربه آرام است، مثلاً بعد از بازی. اگر بتوانید، کار را دو نفره انجام دهید.
مراحل حمام کردن گربه در خانه
- ورود آرام: گربه را با آرامش بلند کنید و با پاهای عقب داخل تشت یا وان بگذارید. با صدای آرام صحبت کنید و او را محکم اما بدون فشار نگه دارید.
- خیس کردن: با لیوان یا دوش ملایم، بدن را از گردن به پایین خیس کنید. شیر آب را با صدای زیاد و فشار قوی باز نکنید و سر را خیس نکنید.
- شامپو زدن: مقدار کمی شامپوی مخصوص گربه را از گردن به سمت دم کف کنید. پنجهها، زیر بغل، کشالهٔ ران و اطراف مقعد معمولاً آلودهترند.
- زمان تماس شامپوی دارویی: اگر دامپزشک شامپوی درمانی داده، مدت ماندن آن روی پوست را دقیقاً طبق دستور رعایت کنید؛ شامپوی معمولی به ماندن نیاز ندارد.
- آبکشی کامل: مهمترین مرحله است و چند دقیقه طول میکشد. شامپوی باقیمانده روی پوست باعث خارش میشود و گربه هنگام لیسیدن آن را میخورد.
- صورت: صورت را داخل آب نبرید؛ با پارچهٔ نرم و نمدار، بدون شامپو، تمیز کنید و مراقب باشید آب وارد چشم، گوش و بینی نشود.
- کوتاه نگه دارید: کل کار را تا جای ممکن کوتاه انجام دهید. اگر گربه بیش از حد وحشت کرده، کار را متوقف کنید؛ ادامه دادن با زور، حمام بعدی را سختتر و خطر آسیب را بیشتر میکند.
نشانههای ترس شدید مثل گوشهای خوابیده به عقب، مردمک گشاد، غرش یا هیس کردن و تلاش برای فرار را جدی بگیرید. برای شناخت دقیقتر این علامتها، راهنمای زبان بدن گربه و نشانههای استرس را بخوانید.
خشک کردن گربه بعد از حمام
گربهٔ خیس زود سرما میخورد و بدنش گرما از دست میدهد، بهخصوص در زمستان یا زیر کولر:
- گربه را بلافاصله در حوله بپیچید و آب را با فشار ملایم بگیرید، نه با مالش شدید که مو را گره میزند.
- حوله را وقتی خیس شد با حولهٔ خشک عوض کنید.
- گربه را تا خشکشدن کامل در اتاقی گرم و بدون کوران نگه دارید و اجازه ندهید به بالکن یا فضای باز برود.
- سشوار فقط اگر گربه به صدای آن عادت دارد، روی دمای کم یا ولرم و با فاصله؛ هرگز با باد داغ و نزدیک به پوست.
- در گربههای موبلند، بعد از خشک شدن موها را آرام شانه کنید تا گره نخورد.
بعد از حمام: پاداش و تجربهٔ مثبت
بعد از حمام، به گربه خوراکی تشویقی مورد علاقهاش بدهید، با او آرام صحبت کنید یا اگر تمایل داشت کمی بازی کنید. گربه بلافاصله شروع به لیسیدن و مرتب کردن موهایش میکند؛ این کاملاً طبیعی است و نشانهٔ ناراحتی از شما نیست.
اگر گربهتان به دلیل بیماری پوستی باید مرتب حمام شود، او را از قبل و به تدریج با صدای آب، تشت خالی و لمس پنجهها آشنا کنید و هر قدم را با پاداش همراه کنید. اصول این روش در راهنمای آموزش گربه با تشویق و پاداش توضیح داده شده است.
چه چیزهایی را هرگز برای شستن گربه استفاده نکنید
- شامپوی انسان، حتی شامپوی بچه: ضخامت و pH پوست گربه با پوست انسان متفاوت است و این شامپوها برای پوست گربه بیش از حد تند هستند.
- مایع ظرفشویی، صابون لباسشویی و شویندههای خانگی.
- شامپو و محصولات ضدکک مخصوص سگ: برخی مواد مؤثر آنها برای گربه سمی و حتی کشنده است. برای کک و انگل فقط از محصولی استفاده کنید که دامپزشک برای گربه تجویز کرده است.
- محصولات حاوی روغنهای معطر و اسانسهای گیاهی مثل روغن درخت چای؛ بسیاری از آنها برای گربه سمی هستند و گربه هنگام لیسیدن آنها را میخورد.
- عطر، ادکلن و اسپری خوشبوکننده روی موی گربه.
- قیچی برای باز کردن گرههای مو.
- غوطهور کردن کامل گربه در آب یا ریختن آب روی سر او.
جایگزینهای حمام برای گربهای که از آب میترسد
بیشتر گربهها با روشهای سادهتر هم تمیز میمانند:
- تمیز کردن موضعی: فقط قسمت آلوده را با پارچهٔ نمدار و آب ولرم پاک کنید و خشک کنید. برای آلودگی کوچک، معمولاً همین کافی است.
- شانه یا برس زدن منظم: موهای مرده، گرد و خاک و بخش زیادی از بو را از بین میبرد و گلولههای مو را هم کم میکند؛ دربارهٔ گلولهٔ مو، مقالهٔ خمیر مالت و گلولهٔ موی گربه را ببینید. گربههای موبلند به شانه زدن روزانه نیاز دارند و موکوتاهها به دفعات کمتر.
- شامپوی خشک یا فوم مخصوص گربه: فقط محصولی که برای گربه ساخته شده و ترجیحاً با نظر دامپزشک.
- آرایشگر حیوانات یا دامپزشک: برای گرههای شدید یا گربهای که به هیچ عنوان حمام را تحمل نمیکند.
حمام، ریزش موی فصلی را متوقف نمیکند و ممکن است پوست را خشکتر کند. اگر ریزش مو بیش از حد معمول است یا نواحی بیمو دیده میشود، علتها و علائم خطر را در مقالهٔ ریزش موی گربه: طبیعی یا بیماری؟ بخوانید.
حمام گربههای خاص
گربههای موبلند مثل پرشین
در گربههای موبلند، مشکل اصلی گره خوردن مو و کثیف شدن موهای اطراف مقعد است. شانه زدن روزانه مهمتر از حمام است و اگر حمام لازم شد، گرهها باید قبل از آن باز شوند. نکتههای مراقبت از موی این نژاد را در راهنمای نگهداری گربه پرشین ببینید.
بچهگربهها
بچهگربههای کوچک زود سرد میشوند؛ برای آنها تمیز کردن موضعی با پارچهٔ نمدار و خشک کردن فوری بهتر از حمام کامل است. اگر بچهگربه خیلی کثیف یا دچار کک است، پیش از هر کاری با دامپزشک مشورت کنید. عادت دادن ملایم و کوتاه در سنین پایین میتواند حمامهای لازم در آینده را آسانتر کند. دربارهٔ مراقبت هفتهبههفته، مقالهٔ نگهداری از بچه گربه را بخوانید.
گربهٔ خیابانی که تازه به خانه آوردهاید
اولین کار، حمام نیست، معاینهٔ دامپزشکی است؛ کک، قارچ پوستی و انگلها با شامپوی معمولی درمان نمیشوند و ممکن است به انسان و حیوانات دیگر خانه منتقل شوند. تا زمان معاینه با دستکش کار کنید و دستهایتان را بشویید. نکتههای بهداشتی بیشتر در مقالهٔ دست زدن به گربه خیابانی و بیماریهای آن آمده است.
گربههای سالمند و چاق
این گربهها اغلب به پشت و ناحیهٔ دم دسترسی ندارند. تمیز کردن موضعی و شانه زدن ملایم معمولاً کافی است، اما کاهش توانایی تمیز کردن بدن را به دامپزشک اطلاع دهید؛ این تغییر ممکن است نشانهٔ درد مفاصل یا بیماری باشد. برای دیدن مقالههای دیگر سلامت، بخش بیماری و سلامت گربهها را ببینید.
لوازم نظافت: آنچه پتسازه دارد و ندارد
صادقانه بگوییم: پتسازه شامپو، برس یا شانهٔ گربه نمیفروشد. شامپوی مخصوص گربه را از داروخانهٔ دامپزشکی یا پتشاپ معتبر بخرید و به تاریخ انقضا و سالم بودن بستهبندی دقت کنید. در دستهٔ دستکش و رولر موگیر پتسازه فقط دو محصول ساده وجود دارد: دستکش دورو جمعآوری مو که برای گربههایی که از برس فرار میکنند، نوازش را به جمع کردن موی مرده تبدیل میکند، و رولر موگیر قابل شستوشو برای جمع کردن موی ریخته از مبل و لباس. هیچکدام جای حمام یا درمان پوستی را نمیگیرد.
سوالات متداول درباره حمام کردن گربه
هر چند وقت یکبار باید گربه را حمام کرد؟
گربهٔ سالم و آپارتمانی معمولاً به حمام دورهای نیاز ندارد. حمام فقط برای آلودگی خاص، گربهای که نمیتواند خودش را تمیز کند یا طبق دستور دامپزشک لازم است. تناوب حمام درمانی را دامپزشک تعیین میکند.
آیا میتوانم گربه را با شامپوی بچه بشویم؟
خیر. شامپوی انسان، از جمله شامپوی بچه، برای پوست گربه بیش از حد تند است، چون ضخامت و pH پوست گربه با پوست انسان تفاوت دارد. فقط از شامپویی استفاده کنید که برای گربه ساخته شده است.
چرا گربهها از آب و حمام میترسند؟
خیسشدن مو گربه را سنگین و سرد میکند، صدای آب و مهار شدن برایش ناآشناست و راه فرار ندارد. به همین دلیل بیشتر گربهها حمام را تهدید میبینند. آشنایی تدریجی و پاداش، ترس را کم میکند، اما بعضی گربهها هیچوقت آن را نمیپذیرند.
آیا میشود گربه را با سشوار خشک کرد؟
فقط اگر گربه از صدای آن نترسد و سشوار روی دمای کم یا ولرم و با فاصله باشد. برای بیشتر گربهها خشک کردن با حوله و نگهداشتن در اتاق گرم روش امنتری است.
گربهام به بنزین یا رنگ آلوده شده، چه کنم؟
اجازه ندهید خودش را بلیسد، او را در اتاقی کوچک و امن نگه دارید و فوراً با دامپزشک تماس بگیرید. از حلال، تینر یا نفت برای پاک کردن مو استفاده نکنید؛ این مواد خودشان سمی هستند.
آیا حمام کردن گربه ریزش مو و بوی بد را کم میکند؟
حمام موهای شلشده را موقتاً میشوید اما چرخهٔ ریزش را تغییر نمیدهد و برس زدن اثر ماندگارتری دارد. بوی بد مداوم هم معمولاً از بیماری دهان، گوش، پوست یا مشکلات دیگر است و به معاینه نیاز دارد.
منابع
- VCA Animal Hospitals — Grooming and Coat Care for Your Cat (vcahospitals.com/know-your-pet/grooming-and-coat-care-for-your-cat)
- VCA Animal Hospitals — How to Bathe Cats with Medicated Shampoo (vcahospitals.com/know-your-pet/how-to-bathe-cats-with-medicated-shampoo)
- VCA Animal Hospitals — How to Bathe Your Kitten (vcahospitals.com)
جمعبندی: حمام کمتر، مراقبت بیشتر
برای بیشتر گربهها، شانه زدن منظم و تمیز کردن موضعی از حمام بهتر است. حمام کردن گربه را برای موقعیتهای واقعاً لازم نگه دارید و آن را کوتاه، با آب ولرم، شامپوی مخصوص گربه و خشک کردن کامل انجام دهید. هر آلودگی سمی، خارش، زخم یا گربهای که ناگهان دیگر خودش را تمیز نمیکند، بهجای حمام به دامپزشک نیاز دارد. قدم بعدی: اگر گربهتان زیاد مو میریزد، اول علت آن را در مقالهٔ ریزش موی گربه بررسی کنید.
